Cuộc chiến thương mại do Tổng thống Donald Trump khởi xướng đang làm chao đảo cán cân quyền lực kinh tế toàn cầu. Từ đầu năm 2018, Mỹ liên tục áp thuế cao lên hàng loạt đối tác như Canada, Mexico, EU và Trung Quốc, với lý do bảo vệ ngành công nghiệp trong nước.
Mới đây nhất ngày 12/3, thuế 25% đánh vào thép và nhôm nhập khẩu chính thức có hiệu lực. Đến 26/3, ông Trump tiếp tục đẩy căng thẳng lên một nấc mới khi áp thuế tương tự đối với ô tô nhập khẩu.
Các quốc gia phản ứng theo nhiều hướng khác nhau. Canada và EU cứng rắn, đe dọa trả đũa. Thủ tướng Canada Mark Carney gọi đây là "cuộc tấn công trực tiếp", còn EU tuyên bố phải dùng "ngôn ngữ mà chính quyền Trump hiểu được". Trong khi đó, Mexico chọn cách ngoại giao mềm dẻo, còn Anh cố gắng đóng vai trò trung gian. Trung Quốc áp dụng biện pháp trả đũa mang tính biểu tượng, thể hiện mong muốn thương lượng.
Nhưng TT Trump không dừng lại. Ông đe dọa tăng gấp đôi thuế với Canada và áp thuế 200% vào rượu Champagne của EU.
Trận chiến thuế quan không còn đơn thuần là vấn đề kinh tế, mà đã trở thành phép thử cho quan hệ ngoại giao và chiến lược toàn cầu. Barry Appleton, chuyên gia luật thương mại, ví von: "Ai sẽ làm tốt hơn: những người chọc thẳng vào mắt con gấu hay những người chờ đợi kẻ đó bị ăn thịt trước?"
Chủ động ứng biến trước cơn bão
Là đối tác thương mại lớn thứ 7 của Mỹ và đứng thứ 3 về thâm hụt thương mại, Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc. Với 75% kim ngạch thương mại phụ thuộc vào xuất khẩu, các ngành như dệt may, da giày, điện tử có nguy cơ chịu tác động mạnh nếu Mỹ mở rộng danh sách áp thuế.
Để ứng phó, Việt Nam đã thể hiện một chiến lược ngoại giao tinh vi và chủ động. Các động thái bao gồm điều chỉnh chính sách thuế, tăng cường nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng và nông sản từ Mỹ, đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc chuyển tải hàng hóa từ Trung Quốc. Một loạt biện pháp giảm thặng dư thương mại đã được công bố trong những tuần gần đây.
Theo thông tin mới nhất từ Bộ Tài chính, Việt Nam sẽ thực hiện những điều chỉnh thuế quan đáng chú ý. Thuế nhập khẩu LNG từ Mỹ sẽ giảm từ 5% xuống 2%, thuế ô tô sẽ giảm từ khoảng 45-64% xuống còn 32%, và thuế ethanol sẽ giảm từ 10% xuống 5%. Ông Nguyễn Quốc Hưng, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí, cho biết những điều chỉnh này nhằm mục tiêu tránh nguy cơ bị Hoa Kỳ áp thuế.
Thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ đã vượt quá 123 tỷ USD trong năm qua, tạo áp lực lớn. Bên cạnh việc điều chỉnh thuế quan, Việt Nam còn đang tích cực đàm phán các hợp đồng mua sắm từ Mỹ và thậm chí cho phép Starlink hoạt động tại quốc gia, những động thái nhằm giảm thiểu nguy cơ trở thành mục tiêu thương mại tiếp theo.
Cuộc chiến thuế quan đã vượt xa phạm vi kinh tế, trở thành cuộc chơi địa chính trị toàn diện, nơi không một quốc gia nào có thể đứng ngoài. Không còn khái niệm "kẻ quan sát", chỉ có những nước biết thích ứng nhanh và linh hoạt mới có thể tồn tại và phát triển.
