Trật tự thế giới mới sẽ như thế nào 2025 2050 ?
Nét phác cho 25 năm đầu thế kỷ 21
Các Kết thúc của cái quá khứ 200 năm : thời đại dầu mỏ
Đối với hầu hết giá trị tài sản của thế kỷ 20, các nhà thăm dò đã phát hiện ra nhiều dầu hơn nhiều so với công nghiệp xã hội có thể tiêu thụ. Đây là một kỷ nguyên của năng lượng rẻ và dồi dào chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc trong nền kinh tế và dân số thế giới. Đến năm 1970, tuy nhiên, một sự chậm lại lớn trong các khám phá đã được quan sát thấy. Điều này tiếp tục vào thế kỷ 21 và ngành công nghiệp hiện phải đối mặt với sự cạnh tranh từ năng lượng tái tạo. Vào những năm từ 2030 ,nhân loại hối hả ,gấp gáp thậm chí giẫm đạp lên nhau trong tiến trình đi đến sự kết thúc của kỷ nguyên dầu mỏ 200 năm đang được chứng kiến, như cặn cuối cùng của các nguồn dự trữ khả thi về mặt kinh tế được khai thác. * Nhựa và các sản phẩm gốc dầu khác đã được thay thế bằng các sản phẩm thay thế, chẳng hạn như nhựa sinh học.
Ngẫm 5.5.2025 Trump làm tổng thống là tất yếu để khởi đầu 1 chu kỳ mới của Mỹ .
Nhớ lại 1980 Reagan lên tổng thống mở ra 1 chu kỳ 35-40 năm ..điểm nhấn thế kỷ của chu kỳ Reagan là kết thúc chiến tranh lạnh và xử lý thế giới khoảng 25 năm tiếp theo sau cold war 1980-2025.
Hiện nay ,từ 2025 , có thể tạm gọi là chu kỳ kinh tế xã hội thứ sáu của Mỹ. Thực ra ,các vấn đề căn bản về cầu trúc thế giới gồm địa chính trị ,kinh tế ,an ninh quốc phòng đã thực sự thay đổi sau cuộc khủng khoảng 2008 cùng với xuất hiện hệ thống kết nối internet toàn cầu cũng như Trí tuệ nhân tạo từ 2015 .
một mô hình lịch sử Hoa Kỳ bao gồm các chu kỳ chính trị và kinh tế xã hội - theo dõi cuộc bầu cử tổng thống trước đây, sau này giải thích một quá trình 35- 40 năm trùng với cuộc bầu cử tổng thống mới. Những chu kỳ này bao gồm sự phát triển xã hội, kinh tế và địa chính trị rộng lớn. Bài viết này sẽ thử trình bày kỳ vọng chu kỳ thứ sáu trong 50 năm tới. Chúng ta mong đợi nhiều thay đổi chính trị cũng như các mô hình kinh tế xã hội nói chung.
Ở Hoa Kỳ, một chu kỳ kinh tế xã hội mới cho thấy bàn tay của nó, những sai sót và quyền lực sức mạnh của nó theo thời gian. Với tư cách là một tổng thống, đôi khi không thể chú ý quán xuyến đến các thực tế đang nổi lên, quản lý hệ thống chính trị sẽ chi phối nó và, lần lượt, được định hình lại bởi nó.
Điều quan trọng cần nhớ là tổng thống Hoa Kỳ chỉ là nhân vật chủ trì.ông ta không cai trị. Quyền lực của ông nằm ở nhận thức sâu sắc về tinh thần của quốc gia và các lực lượng sẽ định hình nó, từ nền kinh tế trong nước đến lợi ích toàn cầu. Chính những lực lượng này và sự nắm bắt của tổng thống về chúng định nghĩa cho chức vụ tổng thống, nhưng các lực lượng - dù là đổi mới công nghệ hay thảm họa kinh tế không lường trước - không phải do tổng thống tự tạo ra.Ông chủ trì và tạo điều kiện cho sự cần thiết xuất hiện và đối mặt với điều không thể tránh khỏi. Tổng thống Ronald Reagan đã thiết kế nền tảng tài chính của chu kỳ hiện tại của Mỹ bằng cách tạo ra một môi trường để tăng vốn đầu tư và giám sát việc thành lập một trật tự tài chính và xã hội mới theo một trong những mô hình mà các tổng thống mới sử dụng để nhậm chức: sự lật đổ tàn nhẫn và thậm chí liều lĩnh của cái cũ.
Trật tự cũ có từ trước Thế chiến II. Franklin Roosevelt nhậm chức vào năm 1933 trong bối cảnh cuộc Đại suy thoái và một cuộc đại chiến sắp xảy ra. Ông không biết làm thế nào để giải quyết vấn đề; ông chỉ biết rằng an ninh quốc gia đòi hỏi một sự thay đổi kinh tế và xã hội trong xã hội Mỹ. Ông ta tự đặt cho mình một mục tiêu, dường như liều lĩnh đối với kẻ thù và những người ủng hộ ông ta, nhằm tạo ra một chương trình chấm dứt cuộc Đại suy thoái. Để làm được điều đó, ông phải tỉm cách phá vỡ hệ thống thống kinh tế củ đã lạc hậu 200 năm đang thống trị tư tưởng chính trị,Một hệ thống quản trị kính tế thời trước 1930 chủ yếu lập luận rằng một ngân sách cân bằng, trong số nhiều thứ khác, là chìa khóa cho sự thịnh vượng. Ông đã thực hiện những gì được coi là một sự thay đổi hoang dã, bừa bãi và liều lĩnh trong cách chính phủ và hệ thống tài chính hoạt động.
Ông không chấm dứt cuộc Đại suy thoái ngay lúc đó, nhưng ông đã đặt nền móng cho việc giải quyết nó, thách thức và phá hủy cái chính thống, và mở ra cánh cửa cho một sự thay đổi cơ bản trong nền kinh tế Hoa Kỳ mà lần lượt đặt nền móng cho việc định hình lại cách thế giới hoạt động.Phe đối lập đã kinh hoàng, nhưng công chúng cảm thấy nhẹ nhõm vì ai đó đã nắm bắt được mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng.
Dù cố tình hay không, Tổng thống Donald Trump vẫn đang theo mô hình Roosevelt.: tháo ráp hệ thống truyền thống Mỹ ,gạt bỏ những gì bảo thủ trì trệ lỗi thời đẻ sắp xếp lại tối ưu.. nếu 2030 chưa xong sẽ làm tiếp..
Ở Hoa Kỳ, một chu kỳ kinh tế xã hội mới cho thấy bàn tay của nó, những sai sót và quyền lực của nó theo thời gian với tư cách là một tổng thống, đôi khi không chú ý đến thực tế đang nổi lên, quản lý hệ thống chính trị sẽ chi phối nó và, lần lượt, được định hình lại bởi nó.
Điều quan trọng cần nhớ là tổng thống Hoa Kỳ chủ trì. Ông ấy không cai trị. Quyền lực của lãnh đạo nước Mỹ nằm ở nhận thức sâu sắc về tinh thần của quốc gia và các lực lượng sẽ định hình nó, từ nền kinh tế trong nước đến lợi ích toàn cầu. Chính những lực lượng này và sự nắm bắt của tổng thống về chúng định nghĩa cho chức vụ tổng thống, nhưng các lực lượng - dù là đổi mới công nghệ hay thảm họa kinh tế không lường trước - không phải do tổng thống tự tạo ra.Ông chủ trì và tạo điều kiện cho sự cần thiết xuất hiện và đối mặt với điều không thể tránh khỏi. Tổng thống Ronald Reagan đã thiết kế nền tảng tài chính của chu kỳ hiện tại của chúng ta bằng cách tạo ra một môi trường để tăng vốn đầu tư và giám sát việc thành lập một trật tự tài chính và xã hội mới theo một trong những mô hình mà các tổng thống mới sử dụng để nhậm chức: sự lật đổ tàn nhẫn và thậm chí liều lĩnh của cái cũ.Tổng thống Ronald Reagan đã thiết kế nền tảng tài chính của chu kỳ hiện tại của chúng ta bằng cách tạo ra một môi trường để tăng vốn đầu tư và giám sát việc thành lập một trật tự tài chính và xã hội mới theo một trong những mô hình mà các tổng thống mới sử dụng để nhậm chức: sự lật đổ tàn nhẫn và thậm chí liều lĩnh của cái cũ.Tổng thống Ronald Reagan đã thiết kế nền tảng tài chính của chu kỳ hiện tại của chúng ta bằng cách tạo ra một môi trường để tăng vốn đầu tư và giám sát việc thành lập một trật tự tài chính và xã hội mới theo một trong những mô hình mà các tổng thống mới sử dụng để nhậm chức: sự lật đổ tàn nhẫn và thậm chí liều lĩnh của cái cũ.
Roosevelt nói rằng rằng trật tự cũ ( trước Thế chiến thứ 1 và đại khủng khoảng )đã cạn kiệt và tất cả những gì vững chắc phải bị lật ngược. Ông nhận ra những gì phe đối lập của mình không làm: rằng hệ thống đã bị hỏng và phải làm gì đó. Ông phải đối mặt với sự phản đối lớn, từ những người phủ nhận rằng cuộc Đại suy thoái là kết quả của một thất bại hệ thống sẽ tự giải quyết,
Từ những người nghĩ rằng kế hoạch của ông quá nhẹ nhàng và từ những người nghĩ rằng ý định của 100 ngày đáng khen ngợi nhưng tin rằng sự thận trọng vẫn là điều cần thiết.
Giải pháp của Roosevelt không phải là vĩnh cửu. Cuối cùng Roosevelt đã thất bại nhưng với sự xuất hiện của chu kỳ do Reagan dẫn dắt, nhưng họ đã cứu đất nước bằng cách tạo ra một tầng lớp trung lưu và tài trợ cho một cuộc chiến tranh toàn cầu. Mặc dù các đối thủ của ông không bao giờ thừa nhận và tiếp tục phỉ báng ông, Roosevelt và những người thừa kế của ông không nhượng bộ.
Trump hiện đang trong thời gian 100 ngày. Mục tiêu của Roosevelt là tước bỏ trật tự cũ quyền cai trị của mình bằng các nguyên tắc đạo đức đã lỗi thời và có hại. Sự ngẫu nhiên, không thể đoán trước và liều lĩnh rõ ràng hiện nay nên được nhìn thấy dưới ánh sáng này. Mục tiêu của Roosevelt là phá vỡ giới tinh hoa cũ ngăn chặn sự tiến hóa.( hãy xem lại chuyện Roosevelt chống độc quyền Dầu khí Rockefeller thời 1930) Đó là mục tiêu của Trump, mặc dù được thể hiện một cách hoàn toàn khác biệt. Đối với Roosevelt, giới thượng lưu đại diện cho những người chính thống cũ về kinh tế và sự bất bình đẳng không thể tránh khỏi sau đó.Đối thủ chính của Trump là một hệ tư tưởng, mà vì lý do lập luận tôi sẽ gọi là chủ nghĩa bình đẳng siêu mức, mà trong tâm trí ông, đã coi thường đất nước và công dân của mình và áp đặt một trật tự trên các tổ chức văn hóa và giá trị để giải quyết sự bất bình đẳng của trật tự cũ. Nó cũng định nghĩa lại nghĩa vụ đạo đức và thậm chí cả chuẩn mực y tế. Theo nghĩa thực sự, mục tiêu của Trump không phải là khôi phục lại đất nước như trước đây mà là đặt ra một khuôn khổ mới, mà nhiều người còn nghi ngờ, ông ấy vẫn chưa nghĩ ra. Hiện tại, Trump đang chủ trì sự rối loạn rõ ràng hơn là liên kết với những gì đã từng bình thường.
Chu kỳ mới .các sử giá sẽ xác định rỏ hơn .nhưng tạm cho là chu kỳ Trump. Sắp xếp lại trật tự thế giới cũng refresh nước Mỹ trong kỷ 21.. đây là 1 thách thức lờn với Trung quốc ,Nga v.v
Và đây là cuộc đấu đại trường chiến .
Mỹ sẽ làm chúa trái đất đến 2050 và vì vậy cho đến 2150 hay sẽ mất vị trí vào 2050 ..và trở thành 1 trong 3-5 nước Đại cường sau 2050..
Chắc chắn Thế giới sẽ khác sau 2050 .và 2035 sẽ có bản phác thảo lần 1 của thế giới kỷ 21. Còn bản demo thế giới 2050 có giống như bản thảo 2035 thì chỉ có Trời biết ...
Lời bình 15/4/2024 : từ 2017 đến nay ,một câu hỏi dường như luôn lởn vởn trong đầu các chiến lược gia ( lãnh đạo chắc chắn phải có tư duy chiến lược ) là Trật tự thế giới đầu thế kỷ 21 ra sao ?
Mỹ Trung v.v các câu chuyện địa chính trị liên quan đến kinh tế xã hội thế nào :? Anh Vủ Khoan ,đầu năm 2023 ,trước khi rời cõi tạm ,cũng để lại 1 bài viết một thời đại mới đang dần hình thành .. Từ " dần hình thành " anh dùng quả là đắt . Không thể vội mà cũng chẳng thể chần chờ .
Như vậy ,thì rỏ ra ,các lãnh đạo VN trong 6 năm qua , nhìn tổng thế đã tiếp tục có những thành công trong xác định tư duy chiến lược .
Nay , 6/2024 , trật tự thế giới nó ra sao : Chúng ta lo ngại vì tình hình đang biến đổi liên tục. Trật tự thế giới đang biến đổi. Thời kỳ đơn cực của Mỹ đã chấm dứt. Tuy nhiên, nước này vẫn là cường quốc mạnh nhất trong một thế giới đang chuyển dịch sang đa cực. Và quá trình chuyển đổi này sẽ diễn ra lộn xộn, vì những chỉ dẫn quen thuộc đang mờ dần, và những chuẩn mực đã được thiết lập đang bị xói mòn. Các quốc gia đang tìm kiếm định hướng mới, nhưng trật tự mới vẫn chưa được thiết lập. tình hình sẽ còn hỗn loạn thêm vài năm nữa, hoặc vài chục năm, thậm chí lâu hơn. Và tất cả các nước trên thế giới sẽ phải tự tìm ra con đường của mình, vượt qua môi trường cực kỳ khó lường này, và hy vọng lèo lái quá trình phát triển toàn cầu theo hướng ổn định và hòa bình thay vì xung đột và chiến tranh.
Ô sào ẩn cư .
Không phải đợi tới bây giờ mới nổi lên câu hỏi sốt ruột "bao giờ đế chế Mỹ sụp đổ?". Ngay từ trong nội bộ nước Mỹ cũng đã tự hỏi từ lâu. Vấn đề là sau đó sẽ là gì, như thế nào?
Hình ảnh nước Mỹ đứng đầu thế giới mà trẻ em giữa thế kỷ trước trầm trồ nhiều nhất, có lẽ không phải một nước Mỹ chiến thắng trong hàng loạt phim truyện về Thế chiến II mà là, theo trí nhớ của tôi, tòa tháp Empire State ở New York kèm theo chú thích gồm 102 tầng, cao 443,2m, cao hơn nhiều so với tháp Eiffel chỉ 324m. Đó là thời kỳ mà học trò say mê trước 7 kỳ quan thế giới, qua sách báo, thời kỳ hoàng kim của tờ Paris Match.
Một hình ảnh khác, toàn cảnh hơn, là các xa lộ bạt ngàn xe Huê Kỳ. Có lẽ hào quang của đế chế lộng lẫy ấy đã khởi sự tắt từ mấy phát đạn ở Dallas cách đây tròn 60 năm kết liễu cuộc đời và sự nghiệp ông tổng thống tài hoa John F. Kenndy. Sau Kennedy, bắt đầu là Lyondon B. Johson, không tổng thống Mỹ nào khác làm dấy lên lại uy danh của Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ như trước.
Những nghiên cứu về sự suy tàn của Mỹ
Không đợi tới ông Joe Biden nêu câu hỏi về vị thế của nước Mỹ năm 2023 này, ngay từ năm 1996, K. R. Dark của Đại học Cambridge và A. L. Harris của Đại học Reading đã cho xuất bản quyển The New World and the New World Order (Thế giới mới và trật tự thế giới mới) cùng tựa phụ: "Sự suy thoái tương đối của Hoa Kỳ, sự bất ổn trong nội bộ nước Mỹ và kết thúc của Chiến tranh lạnh".
Các tác giả xem xét lại đặc điểm của Hoa Kỳ và đánh giá lại mối quan hệ của nước này với trật tự quốc tế sau Chiến tranh lạnh.
Hoa Kỳ thường được coi là hình mẫu của tự do dân chủ, một nước phản đối kịch liệt chủ nghĩa thực dân và là "siêu cường đơn độc" của thế giới hậu Chiến tranh lạnh.
Tuy nhiên đây là một quan điểm đáng ngờ. Không giống các nghiên cứu trước đây về vai trò của Mỹ sau Chiến tranh lạnh, cuốn sách kết nối các vấn đề nội bộ của Mỹ với những thay đổi mang tính hệ thống. Đặc biệt, trong chương hai, các tác giả đề xuất "để xem xét vấn đề suy tàn của Hoa Kỳ, người ta phải nhìn vào các vấn đề nội bộ của chính Hoa Kỳ".
Qua đầu thế kỷ 21, tiếp tục có những dấu hỏi đặt ra với thế thống trị của Mỹ, như Charles A. Kupchan, trong biên khảo Hồi kết của kỷ nguyên Hoa Kỳ, do Hội đồng đối ngoại Hoa Kỳ (CFR) xuất bản tháng 11-2002, tức đúng một năm sau vụ 11-9, mà sau đó Tổng thống Georges W. Bush đã huy động cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu.
Theo tác giả, sự suy sụp vị thế bá chủ của Mỹ sẽ diễn biến nhanh chóng bởi sự phản đối nội bộ ngày càng tăng với vai trò cảnh sát toàn cầu nặng nề của nước này. Mặc dù tạm thời lại được đánh thức bởi chủ nghĩa khủng bố, song mong muốn tham gia quốc tế của Mỹ đang suy yếu dần, trong khi ác cảm với những can thiệp ở nước ngoài đang quay trở lại.
Tới gần giữa thập niên thứ ba của thế kỷ 21 này, thì những bài khen chê và những cuốn sách dự báo về kỷ nguyên Hoa Kỳ kết thúc, hầu hết được in ở chính... nước Mỹ, có lẽ đã đủ để lập cả một thư viện kha khá. Cơ bản ai muốn nói gì tùy thích trong bối cảnh một xã hội vận hành trên tinh thần của tu chính án số 1: "Quốc hội sẽ không đưa ra luật nào... hạn chế quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí".
Thậm chí từ Malaysia, tờ Malayia Now mới hôm 5-10 cũng đăng bài "Sự suy tàn của đế quốc Mỹ" của một tác giả trong nước. Báo chí thế giới tha hồ bình luận về khả năng suy thoái của đồng USD và đồn đoán sự thay thế bởi một đồng tiền khác.
Chính The New York Times hôm 4-9 cũng giựt tít: "Đế chế Hoa Kỳ đang suy, song không có nghĩa là phải sụp đổ". Còn Forbes 23-10 đặt câu hỏi: "Chúng ta đang suy thoái phải không?". Cách đặt vấn đề, rồi mặc tình đề quyết thế này thế kia, diễn ra ở một nền báo chí thoải mái, được luật pháp bảo vệ gần như tuyệt đối.
Trật tự thế giới mới nổi lên từ đâu?
Cuối năm 2023, đời sống nhộn nhịp đến nỗi dường như nhiều người đã quên mất đại dịch COVID-19 đã hoành hành cỡ nào. Trước đại dịch, công luận còn bàn nhiều về cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, song bất ngờ con vi rút thế hệ mới xuất hiện cuối năm 2019 và gây khủng hoảng toàn cầu. Sẽ không quá đáng khi nhận định rằng đế chế Mỹ bắt đầu suy vi từ đại dịch này.
Ở thời điểm hậu COVID hiện tại, câu hỏi "nền kinh tế lớn nhất thế giới là Mỹ hay Trung Quốc?" càng trở nên nhiều ý nghĩa, khi các xã hội toàn cầu hầu hết đều đang phải đối mặt không ít sóng gió ba đào.
Từ Doha (Qatar), Al Jazeera 6-6-2023 viết: "Sống với Trung Quốc mộng: trật tự thế giới mới của Bắc Kinh". Bài báo dẫn lời nhà nghiên cứu Yao Yuan Yeh đang dạy môn Trung Quốc học tại Đại học St Thomas ở Hoa Kỳ cho rằng một trật tự mới sẽ phần nào thay thế và định hình lại hệ thống quốc tế thành một cấu trúc mới phù hợp hơn với thế giới quan của Trung Quốc.
Mới đây, hôm 18-10, tại lễ khai mạc Diễn đàn Vành đai con đường lần thứ ba, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hé lộ trật tự đó: "Chúng ta cần phải tỉnh táo và bình tĩnh trong một thế giới đầy biến động, đồng thời cần nhận thức sâu sắc trách nhiệm của mình đối với lịch sử, nhân loại và thế giới. Chúng ta đã học được rằng nhân loại là một cộng đồng có chung tương lai. Khi Trung Quốc khỏe mạnh, thế giới sẽ khỏe mạnh hơn".
Tất nhiên, nói phải đi đôi với làm. Việc tàu sân bay Sơn Đông của hải quân Trung Quốc hôm thứ hai 6-11 đi vào Biển Đông, rồi qua vùng biển giữa Philippines và Đài Loan được không ít nước theo dõi, chứ không chỉ Hoa Kỳ hay Nhật Bản.
Sự xuất hiện này bổ sung cho sự cố xảy ra hôm 29-10 khi một chiến đấu cơ J-11 của hải quân Trung Quốc áp sát một trực thăng của khinh hạm HMCS Ottawa thuộc hải quân Canada ở khoảng cách 30m và thả pháo sáng "dằn mặt".
Vụ này xảy ra không đầy một tuần sau khi một tàu hải cảnh Trung Quốc "va chạm" một tàu Philippines chở hàng hóa cho tiền đồn của Philippines trên bãi cạn Scarborough.
Cũng từ cuối đại dịch COVID-19, ở châu Âu nổ ra những xung đột mới, như ở Ukraine. Tại Câu lạc bộ Thảo luận quốc tế Valdai diễn ra tại Sochi từ 2 tới 5-10 với chủ đề "Đa cực công bằng: làm thế nào để đảm bảo an ninh và phát triển cho tất cả mọi người", Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng đã trình bày ý kiến về một trật tự thế giới mới:
"Các đồng nghiệp phương Tây của chúng tôi, đặc biệt là Mỹ, không chỉ tùy tiện thiết lập những quy tắc, mà còn dạy ai nên thực hiện chúng, và thực hiện như thế nào; ai nên cư xử ra sao. Đây là biểu hiện của tư duy thuộc địa. Đã đến lúc phải loại bỏ lối suy nghĩ như vậy. Thời kỳ đó đã qua lâu rồi, và sẽ không bao giờ quay trở lại".
Ông Putin cho thấy ông có cơ sở để tự tin:
"Chúng tôi đã hoàn thành việc chế tạo các loại vũ khí chiến lược hiện đại mà tôi từng nói đến và công bố cách đây vài năm. Chúng tôi đã thử thành công Burevestnik, tên lửa hành trình mang đầu đạn hạt nhân và động cơ nguyên tử. Chúng tôi cũng đã hoàn tất quá trình phát triển tên lửa hạng nặng Sarmat. Những gì còn lại là thủ tục hành chính, chuyển sang sản xuất hàng loạt và đưa chúng vào chiến đấu. Và chúng tôi sẽ hoàn thiện những điều này trong tương lai gần".
Trong bối cảnh đó, chiến cuộc Israel - Hamas từ một tháng qua càng cho thấy Mỹ, "ông chủ" của trật tự thế giới cũ, đang bó tay ra sao.
