1/TT DONALD TRUMP VIẾT VỀ CUỘC GẶP "TUYỆT VỜI" VỚI CT TẬP CẬN BÌNH VÀ KẾT QUẢ CỦA CHUYẾN CÔNG DU CHÂU Á VỪA QUA
Cách đây ít giờ, TT Trump viết dòng trạng thái sau trên tài khoản cá nhân của mình trên MXH Truth Social trên Air Force One trên đường trở về Washington DC sau chuyến công du dài đến châu Á như sau:
"Tôi vừa có một cuộc gặp thực sự tuyệt vời với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Giữa hai nước chúng ta có sự tôn trọng nhau sâu sắc, và điều đó sẽ càng được củng cố hơn sau những gì vừa diễn ra. Hai bên đã đạt được nhiều đồng thuận quan trọng, và một số vấn đề khác, dù rất lớn, cũng đang tiến gần tới giải pháp cuối cùng.
Tôi cảm thấy rất vinh dự khi Chủ tịch Tập đã cho phép Trung Quốc bắt đầu nhập khẩu khối lượng lớn đậu tương, cao lương và các sản phẩm nông nghiệp khác của Hoa Kỳ. Nông dân Hoa Kỳ chắc chắn sẽ rất vui mừng! Như tôi từng nói trong nhiệm kỳ đầu tiên, nông dân nên sớm mở rộng diện tích canh tác và đầu tư thêm máy kéo lớn hơn. Tôi chân thành cảm ơn Chủ tịch Tập vì quyết định này. Ngoài ra, Trung Quốc cũng đã đồng ý tiếp tục duy trì dòng chảy tự do đối với đất hiếm, khoáng sản chiến lược, nam châm và các nguyên liệu thiết yếu khác. Đặc biệt, Trung Quốc cam kết hợp tác chặt chẽ với Hoa Kỳ để ngăn chặn dòng chảy fentanyl vào trong nước, cùng chúng ta chấm dứt cuộc khủng hoảng fentanyl.
Trung Quốc cũng đã nhất trí bắt đầu tiến trình mua năng lượng của Hoa Kỳ. Một giao dịch quy mô rất lớn có thể sẽ được triển khai, liên quan đến việc nhập khẩu dầu và khí đốt từ bang Alaska. Ông Chris Wright (Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ) và ông Doug Burgum (Bộ trưởng Nội Vụ Hoa Kỳ) cùng các nhóm năng lượng của hai bên sẽ gặp gỡ để thảo luận khả năng đạt được thỏa thuận này. Những kết quả đạt được hôm nay sẽ mang lại thịnh vượng và an ninh cho hàng triệu người dân Hoa Kỳ.
Sau chuyến công du lịch sử đến châu Á, tôi đang trên đường trở về Washington D.C. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các quốc gia bạn bè — Malaysia, Nhật Bản và Hàn Quốc — vì sự hào phóng, trọng thị và hiếu khách; cùng với Úc, Canada, New Zealand, Singapore, Thái Lan và Việt Nam, những nước đã tham dự tiệc chiêu đãi tối qua do Ngài Lý Tại Minh (TT Hàn Quốc) chủ trì. Hàng trăm tỷ USD đang được đưa vào Hoa Kỳ nhờ những nỗ lực ấy. Đất nước chúng ta đang mạnh mẽ, được tôn trọng và ngưỡng mộ trở lại — và NHỮNG ĐIỀU TUYỆT VỜI NHẤT VẪN CÒN Ở PHÍA TRƯỚC!
2/TT Trump công bố thỏa thuận đưa quan hệ Hoa Kỳ - Trung Quốc bước vào giai đoạn ổn định
Cuộc gặp trực tiếp kéo dài 100 phút giữa Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Busan, Hàn Quốc kết thúc trong bầu không khí lạc quan hiếm có. Tổng thống Trump mô tả đây là “cuộc gặp đạt 12 trên 10 điểm”, khẳng định hai bên “đã đạt được nhiều quyết định quan trọng” nhằm khôi phục ổn định trong quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sau nhiều tháng căng thẳng thương mại. Chủ tịch Tập Cận Bình tuyên bố sẵn sàng “thắt chặt tình hữu nghị” và sẽ thăm Hoa Kỳ trong thời gian tới, trong khi Tổng thống Trump dự kiến tới Bắc Kinh vào tháng 4/2026.
Trong trả lời phỏng vấn trên báo chí trên Air Force One sau khi kết thúc cuộc gặp, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ có thể ký thỏa thuận thương mại với Trung Quốc và nêu các điểm chính sau:
- Cắt giảm thuế nhập khẩu của Hoa Kỳ với hàng Trung Quốc từ 57% xuống 47%.
- Giảm thuế fentanyl còn 10%.
- Ký thỏa thuận một năm về đất hiếm và khoáng sản chiến lược.
- Trung Quốc nối lại mua đậu nành quy mô lớn.
- Mở đàm phán về chip và công nghệ với NVIDIA.
- Phối hợp kiểm soát xuất khẩu các nguyên liệu công nghiệp nhạy cảm.
- Cam kết hợp tác trong xử lý khủng hoảng Ukraine.
- Thiết lập cơ chế đối thoại an ninh hạt nhân mới.
- Thỏa thuận hỗ trợ nông nghiệp song phương.
- Tăng trao đổi cấp cao thường niên giữa hai nước.
Kết thúc hội nghị, Tổng thống Trump nhấn mạnh “đã không còn rào cản trong lĩnh vực đất hiếm” và “một thỏa thuận thương mại toàn diện có thể đạt được sớm”. Thị trường chứng khoán Trung Quốc phản ứng tích cực với chỉ số sàn giao dịch Thượng Hải tăng 2%, đạt 4.025,39 điểm - cao nhất trong một thập kỷ.
Một số nhà quan sát tỏ ra lạc quan khi cho rằng cuộc gặp Busan không chỉ làm dịu căng thẳng thương mại mà còn mở ra lộ trình mới cho hợp tác kinh tế, an ninh và công nghệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.
(Nguồn: Newsweek, Financial Times, BBC)
3/CHỦ TỊCH TẬP CẬN BÌNH GỬI THÔNG ĐIỆP HỮU NGHỊ TỚI TỔNG THỐNG TRUMP: “TRUNG – MỸ CẦN CÙNG NẮM CHẮC TAY LÁI ĐỂ CON THUYỀN QUAN HỆ TIẾN VỀ PHÍA TRƯỚC”
Trong cuộc gặp song phương lịch sử tại Busan, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã dành những lời phát biểu đầy trọng thị và thân tình với Tổng thống Donald J. Trump, nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ Trung – Mỹ trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng.
Chủ tịch Tập mở đầu:
“Thưa Tổng thống Trump, tôi cũng rất vui mừng được gặp lại ngài. Cảm giác thật ấm áp khi được gặp lại, bởi đã nhiều năm trôi qua kể từ khi ngài tái đắc cử. Trong thời gian đó, chúng ta đã nói chuyện qua điện thoại ba lần, trao đổi nhiều bức thư và luôn giữ liên lạc chặt chẽ.”
Ông khẳng định rằng dưới sự lãnh đạo của hai nhà lãnh đạo, quan hệ Trung – Mỹ vẫn duy trì ổn định, dù hai quốc gia có khác biệt về điều kiện và góc nhìn, điều ông cho là “bình thường giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.”
Chủ tịch Tập nhấn mạnh:
“Trong bối cảnh những ngọn gió và con sóng của thế giới, tôi tin rằng ngài và tôi – với vai trò là những người cầm lái của quan hệ Trung – Mỹ – cần giữ vững phương hướng đúng đắn, bảo đảm con thuyền lớn của mối quan hệ tiếp tục tiến lên ổn định.”
Ông cũng ca ngợi tầm nhìn “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” của Tổng thống Trump, cho rằng mục tiêu ấy có thể song hành với sự phát triển của Trung Quốc, tạo ra một mô hình “cùng thắng – cùng thịnh vượng”:
“Trung Quốc và Hoa Kỳ nên là đối tác và là bạn bè. Đó không chỉ là bài học của lịch sử, mà còn là đòi hỏi của thực tế.”
Chủ tịch Tập cho biết các nhóm công tác hai bên đã đạt được những tiến triển đáng khích lệ trong vòng tham vấn kinh tế mới nhất, mở đường cho các thỏa thuận cụ thể về thương mại và đầu tư.
Đặc biệt, ông ca ngợi vai trò quốc tế của Tổng thống Trump trong việc thúc đẩy hòa bình toàn cầu, nêu rõ:
“Ngài là người rất quan tâm đến hòa bình thế giới, và đã góp phần quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza, cũng như lễ ký tuyên bố hòa bình giữa Campuchia và Thái Lan.”
Về phần mình, Chủ tịch Tập khẳng định Trung Quốc cũng đang hỗ trợ các nỗ lực hòa giải quốc tế và mong muốn hợp tác cùng Hoa Kỳ để chia sẻ trách nhiệm toàn cầu, hướng tới “những thành tựu thiết thực vì lợi ích của nhân dân hai nước và của cả thế giới.”
Ông kết luận:
“Tôi mong được cùng ngài trao đổi quan điểm về các vấn đề quan trọng đối với hai quốc gia cũng như toàn cầu. Xin cảm ơn ngài.”
Giới ngoại giao nhận định bài phát biểu của Chủ tịch Tập thể hiện rõ thiện chí hàn gắn và xây dựng, trong khi Tổng thống Trump vẫn giữ thế chủ động với chiến lược ngoại giao “sức mạnh đi đôi với hòa bình”, mở ra cơ hội mới cho sự ổn định toàn cầu.
Nguồn: WHITE HOUSE
Tác giả: Tin tức Hoa Kỳ by VLKT News
4/ THỰC TRẠNG THẾ GIỚI LƯỠNG CỰC ( G2 ) ĐA PHƯƠNG ,ĐA TRUNG TÂM KHU VỰC .. MỸ TRUNG CỌNG TỒN THiÊN HẠ TRANH MINH ...
phân tích hai vấn đề chính: sự suy tàn của vai trò lãnh đạo Mỹ trong trật tự phương Tây qua 9 tháng thời Tổng thống Donald Trump và chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc.
Dưới đây là phân tích và đánh giá dựa trên thuyết Hợp tung-Liên hoành (Horizontal and Vertical Alliances) và bối cảnh được trình bày:
1. Phân tích và Đánh giá
A. Sự Suy Tàn Vai Trò Lãnh Đạo Mỹ trong Trật Tự Phương Tây
Phân tích theo Thuyết Hợp tung - Liên hoành
Thuyết Hợp tung - Liên hoành (xuất hiện trong thời Chiến Quốc ở Trung Quốc) mô tả các chiến lược liên minh nhằm kiểm soát và cân bằng quyền lực:
* Hợp tung (Vertical Alliance): Hợp lực của các quốc gia nhỏ hơn (theo trục dọc Đông-Tây hoặc Bắc-Nam) để chống lại một cường quốc lớn mạnh.
* Liên hoành (Horizontal Alliance): Chiến lược của cường quốc lớn nhằm chia rẽ, lôi kéo từng quốc gia nhỏ để đánh bại hoặc kiểm soát chúng.
Tình hình hiện tại (theo bài viết):
Chính sách "Nước Mỹ trên hết" (America First) và các hành động đơn phương của chính quyền Trump, như đe dọa rời NATO, áp thuế lên đồng minh châu Âu và Canada, đã vô tình thúc đẩy một xu hướng Hợp tung mạnh mẽ trong khối phương Tây:
* Châu Âu: Đức (Thủ tướng Merz) và Pháp (Tổng thống Macron) công khai kêu gọi "tự chủ châu Âu" và "độc lập thực sự khỏi Hoa Kỳ". Đây chính là nỗ lực Hợp tung của các đồng minh truyền thống nhằm giảm sự phụ thuộc và đối trọng lại với chính sách của Mỹ. Mục tiêu là củng cố sức mạnh nội khối để có thể "tự bảo vệ chính mình" và phản ứng thống nhất trước các quyết định đơn phương của Mỹ.
* Bắc Mỹ: Canada (Thủ tướng Carney) tuyên bố chấm dứt sự phụ thuộc vào Mỹ trong quốc phòng và kinh tế, tập trung phát triển năng lực nội địa và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Điều này cũng là một phản ứng Hợp tung cục bộ, một động thái tự phòng vệ khỏi cường quốc láng giềng.
Đánh giá:
Chính sách của Trump là một nỗ lực Liên hoành thất bại. Thay vì gây áp lực để các đồng minh "cúi đầu" và phục tùng lợi ích kinh tế/chính trị của Mỹ, nó đã tạo ra một lực đẩy nghịch, khiến các đồng minh chủ chốt của Mỹ tự tập hợp lại và tìm kiếm sự độc lập.
* Kết quả: Mỹ không chỉ mất đi sự ủng hộ vô điều kiện mà còn trực tiếp phá vỡ niềm tin - nền tảng của vai trò lãnh đạo Mỹ sau Thế chiến II. Vai trò lãnh đạo phương Tây của Mỹ đang suy tàn không phải do kẻ thù bên ngoài, mà do chính sách nội tại.
B. Chấm dứt Chiến tranh Thương mại với Trung Quốc
Phân tích theo Thuyết Hợp tung - Liên hoành
Cuộc chiến thương mại với Trung Quốc là một nỗ lực của Mỹ nhằm sử dụng vị thế cường quốc của mình để thay đổi hành vi thương mại của đối thủ, mang tính chất của một động thái Liên hoành đơn phương.
Tình hình hiện tại (theo bài viết):
* Trung Quốc (TQ): Phản ứng bằng cách đe dọa sử dụng biện pháp kiểm soát xuất khẩu quy mô lớn (bao gồm đất hiếm), một động thái tự vệ mạnh mẽ.
* Mỹ: Sau những lời đe dọa leo thang, chính quyền Trump không có phản ứng thực tế nào khác. Bộ trưởng Tài chính Mỹ tuyên bố không mong đợi Mỹ thực hiện lời đe dọa áp thuế 100%. Các nhà đàm phán hai bên đang tìm cách "dàn xếp" và "giải quyết xung đột," chuẩn bị cho một cuộc gặp hiệu quả giữa các lãnh đạo.
Đánh giá:
Mỹ dường như đang xuống thang và tìm kiếm một giải pháp ngoại giao để kết thúc cuộc xung đột do chính mình tạo ra.
* Thất bại của Liên hoành: Kế hoạch gây áp lực tối đa bằng thuế quan của Trump đã không đạt được mục tiêu "làm cho TQ rụng bất cứ một sợi lông nào," mà phải chuyển sang đàm phán. Điều này cho thấy chiến lược Liên hoành (độc chiếm lợi ích) đối với một đối thủ lớn như Trung Quốc đã thất bại hoặc ít nhất là không thể duy trì được cường độ ban đầu mà không gây tổn hại lớn cho Mỹ.
* Thành công của TQ: Bằng sự kiên cường và động thái đáp trả chiến lược, TQ đã buộc Mỹ phải quay lại bàn đàm phán trong bối cảnh hạ giọng, tránh được một cuộc đối đầu thương mại leo thang tối đa.
2. Thế lực của Mỹ tính đến 10/2025 theo Thuyết Hợp tung - Liên hoành
Dựa trên bối cảnh được cung cấp, thế lực của Mỹ tính đến tháng 10/2025 có thể được đánh giá như sau:
A. Sức mạnh Kinh tế và Quân sự (Nội tại)
* Sức mạnh Tuyệt đối (Absolute Power): Mỹ vẫn là cường quốc kinh tế và quân sự số một thế giới. Sức mạnh này không thay đổi, thể hiện qua GDP lớn nhất và quân đội mạnh nhất.
* Mục tiêu chính trị: Chính quyền Trump vẫn giữ nguyên mục tiêu "Nước Mỹ trên hết," tập trung vào lợi ích kinh tế ngắn hạn.
B. Sức mạnh Ảnh hưởng (Tương đối)
Trong khuôn khổ Hợp tung - Liên hoành, thế lực của Mỹ đang bị suy giảm nghiêm trọng ở phương Tây:
* Thế Liên hoành (Horizontal Influence):
* Thất bại với Đồng minh: Mỹ đã đánh mất khả năng lãnh đạo khối phương Tây. Các đồng minh cốt lõi (G7: Đức, Pháp, Canada) đang chuyển từ trạng thái phụ thuộc sang trạng thái độc lập và tự chủ. Điều này làm suy yếu nghiêm trọng khả năng của Mỹ trong việc tập hợp lực lượng hoặc tạo ra một mặt trận thống nhất (Liên hoành) trong các vấn đề toàn cầu.
* Thất bại với Đối thủ (TQ): Mỹ phải xuống thang đàm phán để giải quyết xung đột thương mại do mình tạo ra, cho thấy không thể đơn phương bắt nạt hoặc áp đặt ý muốn lên đối thủ lớn.
* Thế Hợp tung (Vertical Resistance):
* Đồng minh đoàn kết chống lại Mỹ: Các đồng minh phương Tây đang thực hiện chiến lược Hợp tung (đoàn kết nội khối) để tạo ra đối trọng. Sự ra đời của "Học thuyết Châu Âu hậu Mỹ" và sự tự chủ của Canada là bằng chứng.
* Thế lực suy giảm: Sức mạnh của một cường quốc không chỉ là khả năng của nó, mà là sự sẵn lòng của các nước khác đi theo sự lãnh đạo của nó. Khi lòng tin và sự sẵn lòng đó không còn, vai trò lãnh đạo (thế lực mềm) của Mỹ đã tan rã.
Tóm tắt:
Tính đến 10/2025, thế lực tuyệt đối (kinh tế, quân sự) của Mỹ vẫn rất lớn. Tuy nhiên, thế lực tương đối (quyền lực mềm, khả năng lãnh đạo và Liên hoành) của Mỹ trong trật tự phương Tây đã suy yếu đến mức thấp nhất kể từ sau Thế chiến II. Mỹ đang ở trong một trạng thái bị cô lập về mặt chính sách từ chính các đồng minh thân cận nhất, những người đang tích cực xây dựng một liên minh Hợp tung mới để tự bảo vệ.
Nội dung được cung cấp mô tả một sự thay đổi cơ bản trong trật tự phương Tây, nơi vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ đang bị suy giảm nghiêm trọng do các chính sách và hành động dưới thời chính quyền Donald Trump, đặc biệt là trong nhiệm kỳ thứ hai của ông.
Dưới đây là phân tích và đánh giá về tình hình này:
Phân tích Tình hình
1. Sự Rạn nứt Trụ cột Niềm tin
Nền tảng của trật tự phương Tây hậu Thế chiến II được xây dựng trên sự lãnh đạo của Mỹ và niềm tin của các đồng minh vào cam kết an ninh, hợp tác kinh tế và giá trị chung của Washington.
* Chính sách "Nước Mỹ trên hết" của Trump (thông qua việc đặt nặng lợi ích đơn phương, đe dọa rời khỏi hoặc làm suy yếu NATO, đòi hỏi "thuộc địa hóa" lãnh thổ đồng minh, và áp dụng thuế quan trừng phạt) đã làm xói mòn nghiêm trọng niềm tin cốt lõi này.
* Sự rút lui khỏi các vấn đề châu Âu (như chuyển giao toàn bộ trách nhiệm giúp đỡ Ukraine cho EU) được xem là dấu hiệu rõ ràng của việc Mỹ không còn quan tâm đến số phận của châu Âu như trước.
2. Sự Trỗi dậy của Chủ nghĩa Tự chủ
Phản ứng của các đồng minh phương Tây không phải là sự tuân phục, mà là một làn sóng đòi hỏi tự chủ và độc lập, được mô tả như một "nhu cầu sinh tồn" thay vì "sự xa xỉ" trước đây:
* Đức (Thủ tướng Friedrich Merz): Công khai tuyên bố dành cả nhiệm kỳ để đạt được "độc lập thực sự khỏi Hoa Kỳ" và củng cố châu Âu, đánh dấu sự khởi đầu của "học thuyết châu Âu hậu Mỹ" với thông điệp cốt lõi là "đồng minh không có nghĩa là phụ thuộc."
* Pháp (Tổng thống Emmanuel Macron): Kêu gọi châu Âu hành động thống nhất và quyết tâm để tự bảo vệ chính mình, nhấn mạnh khả năng kinh tế, năng lực và tài năng của châu lục để "sánh ngang Hoa Kỳ." Macron cũng trực tiếp lên án hành động áp thuế đơn phương của Trump.
* Liên minh Châu Âu (Brussels): Các nghị sĩ Nghị viện châu Âu tuyên bố thẳng thắn: "Nếu không có quyền ưu tiên châu Âu, sẽ không có tự chủ chiến lược, và không có chủ quyền."
* Canada (Thủ tướng Mark Carney): Tuyên bố chấm dứt sự phụ thuộc vào Mỹ, chuyển hướng xây dựng năng lực nội địa (quốc phòng, công nghệ) và tăng gấp đôi xuất khẩu ra ngoài thị trường Hoa Kỳ, cho thấy sự dịch chuyển chiến lược dài hạn.
3. Khủng hoảng Lãnh đạo và Khối G7
Các hành động của Trump không chỉ là gây căng thẳng thương mại mà đã leo thang thành một cuộc khủng hoảng lãnh đạo trong thế giới phương Tây và khối G7.
* Sự tức giận và leo thang vô cớ của Trump (ví dụ, tuyên bố "chấm dứt toàn bộ đàm phán thương mại với Canada" chỉ vì một video quảng cáo) cho thấy sự thiếu ổn định và tính khó đoán trong quan hệ đồng minh, khiến Washington trở thành nguồn rủi ro lớn nhất đối với các đối tác của mình.
* Việc các đồng minh thân cận nhất (Berlin, Paris, Ottawa) đều nhất trí nói cùng một điều: "chúng tôi sẽ độc lập khỏi Mỹ" chứng tỏ một sự đồng thuận xuyên Đại Tây Dương về việc cần phải giảm thiểu rủi ro chính trị từ Washington.
Đánh giá
1. Sự Suy tàn do Chính sách Nội bộ
Sự suy tàn của vai trò lãnh đạo Mỹ không đến từ một đối thủ bên ngoài, mà từ chính sách do nội bộ nước Mỹ tạo ra – "chủ nghĩa Trump".
* Chủ nghĩa Trump đã vô tình tạo ra điều mà các đối thủ của Mỹ không thể làm được: đoàn kết và kích thích các đồng minh đứng thẳng, tự xây dựng một cực quyền lực độc lập.
* Sự ảnh hưởng của Mỹ được xây dựng trên lòng tin, và khi lòng tin đó mất đi, đế chế ảnh hưởng này buộc phải suy tàn.
2. Hậu quả Chiến lược
Hậu quả của sự suy giảm lãnh đạo này là rất lớn và mang tính cấu trúc:
* Sự phân cực Tây phương: Trật tự phương Tây đang dịch chuyển từ một hệ thống đơn cực (Mỹ lãnh đạo) sang một hệ thống đa cực hơn, nơi châu Âu và Canada đang tìm kiếm các mối quan hệ và cơ chế phòng thủ độc lập hơn.
* Độc lập Kinh tế và Quân sự: Các nước đồng minh sẽ tái cơ cấu chuỗi cung ứng, tăng cường tự chủ công nghệ và tăng cường khả năng phòng thủ nội địa (như Canada), làm giảm sự phụ thuộc vào ngành công nghiệp quốc phòng và thị trường Mỹ. Điều này sẽ làm suy yếu quyền lực kinh tế và quân sự của Mỹ về lâu dài.
* Thách thức đối với Hợp tác Toàn cầu: Nếu các đồng minh lớn của Mỹ không còn tin tưởng vào sự ổn định của Washington, việc xây dựng các mặt trận thống nhất chống lại các mối đe dọa toàn cầu (như Nga, Trung Quốc, biến đổi khí hậu) sẽ trở nên khó khăn hơn.
Tóm lại, những tuyên bố và hành động của Donald Trump đã không chỉ làm rung chuyển quan hệ thương mại mà còn gây ra một cuộc khủng hoảng lòng tin và lãnh đạo sâu sắc, thúc đẩy một sự tái cấu trúc địa chính trị lớn. Sự tái cấu trúc này được đánh dấu bằng sự trỗi dậy của "chủ nghĩa tự chủ" của châu Âu và Canada, báo hiệu sự kết thúc của kỷ nguyên mà Mỹ đóng vai trò là nhà lãnh đạo không thể nghi ngờ của trật tự phương Tây.
5/ Sự suy tàn của vai trò lãnh đạo Mỹ trong trật tự phương Tây
Khi Donald Trump bước vào nhiệm kỳ thứ hai.
Sau những tuyên bố của Donald Trump về NATO, đòi thực dân hóa sáp nhập hòn đảo lớn nhất thế giới của Đan mạch và dồn hết mọi trách nhiệm giúp đỡ Ukraine cho EU - rõ ràng là chính quyền Trump không còn quan tâm đến số phận của châu Âu.
Làn sóng phản ứng trong nội khối phương Tây đã nhanh chóng lan rộng. Từ Berlin đến Paris, người ta không còn nói đến “sự lãnh đạo của Mỹ”, mà nói về “tự chủ châu Âu” — điều từng bị xem là xa xỉ, nay trở thành nhu cầu sinh tồn.
Tân Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngay sau khi nghe tin thắng cử đã tuyên bố sẽ dành cả nhiệm kỳ cho ưu tiên độc lập nước Đức khỏi Mỹ.
Trong bài phát biểu đầu tiên trước Quốc hội Liên bang Đức (vào tháng 2/2025) Merz đã tuyên bố: “Ưu tiên tuyệt đối của tôi là củng cố châu Âu nhanh nhất có thể, để từng bước đạt được sự độc lập thực sự khỏi Hoa Kỳ.”
Lời ông Merz không chỉ là một thông điệp chính trị, mà là sự khởi đầu của một học thuyết châu Âu hậu Mỹ, rằng “đồng minh” không có nghĩa là “phụ thuộc”.
Tại Paris, Tổng thống Emmanuel Macron đồng điệu trong một bài phát biểu ngày 5/3/2025:
“Châu Âu có sức mạnh kinh tế, có năng lực và tài năng để sánh ngang Hoa Kỳ.
Chúng ta có phương tiện, và vì thế, chúng ta phải hành động thống nhất và quyết tâm để tự bảo vệ chính mình.”
(Reuters)
Cũng trong bài phát biểu ấy, Macron lên án việc Trump đơn phương áp thuế lên thép và nhôm châu Âu: “Quyết định thuế quan này sẽ có hậu quả. Trong khi chúng ta chuẩn bị phản ứng cùng các đối tác châu Âu, điều cấp bách là phải hành động thống nhất, và chỉ như thế, châu Âu mới có thể bảo vệ chính mình.”
Và ở Brussels, các nghị sĩ Nghị viện châu Âu nói thẳng hơn: “Nếu không có quyền ưu tiên châu Âu, sẽ không có tự chủ chiến lược, và không có chủ quyền.”
(Renew Europe, 11 / 3 / 2025)
Rõ ràng, Trump không chỉ làm rung chuyển thương mại, mà đang làm lung lay niềm tin của các đồng minh Châu Âu vào vai trò lãnh đạo Mỹ — thứ vốn từng là nền tảng sau Thế chiến II.
Không chỉ quay lưng với Châu Âu, tại Bắc Mỹ - Canada cũng bị Trump hành xử không kém phần tệ bạc.
Ngoài bị đe dọa sáp nhập, Canada cũng hưởng trọn các đòn thuế quan của Trump như không hề là đồng minh.
Đáp lại Thủ tướng Mark Carney của Canada tuyên bố tại Ottawa:
“Canada sẽ không còn phụ thuộc vào Mỹ như trước. Chúng ta sẽ tự xây dựng, tự bảo vệ và tự đầu tư cho chính mình.”
Thủ tướng Carney nhấn mạnh: thời kỳ mà phần lớn ngân sách quốc phòng Canada chảy sang Mỹ để mua vũ khí đã kết thúc. Ottawa sẽ giữ lại ngân sách để phát triển năng lực nội địa từ đóng tàu, hàng không, đến trí tuệ nhân tạo... Đồng thời tăng gấp đôi xuất khẩu ra ngoài thị trường Hoa Kỳ trong vòng 10 năm tới.
Mới đây, lấy cớ một video quảng cáo ở tỉnh Ontario trích lời Ronald Reagan cảnh báo về nguy cơ chiến tranh thương mại do thuế quan và trả đũa thuế quan gây ra,Trump ngay lập tức lên Truth Social tuyên bố sẽ “chấm dứt toàn bộ đàm phán thương mại với Canada”- một phản ứng đầy giận dữ và leo thang.
Lời bình
Những gì đang diễn ra cho thấy Trump không chỉ gây ra căng thẳng thương mại bởi chính sách thuế quan với đồng minh, mà còn gây ra một cuộc khủng hoảng lãnh đạo trong thế giới phương Tây nói chung và khối G7 nói riêng.
Từ Berlin, Paris đến Ottawa, các đồng minh thân cận nhất của Washington đều đang nói cùng một điều: chúng tôi sẽ độc lập khỏi Mỹ.
Trump tưởng rằng ông ta có thể làm cho “nước Mỹ vĩ đại” bằng cách bắt nạt, áp lực khiến các đồng minh cúi đầu; nhưng thật trớ trêu, chính ông ta lại khiến họ đứng thẳng.
Đế chế ảnh hưởng của Mỹ từng được xây dựng trên lòng tin chứ không phải sự sợ hãi. Và nay khi lòng tin ấy mất đi, “vai trò lãnh đạo của Mỹ trong trật tự phương Tây” không phải suy tàn vì kẻ thù bên ngoài, mà vì chính chủ nghĩa
