Không phải bất động sản, không phải xuất khẩu truyền thống và cũng không phải hạ tầng kiểu cũ, chính năng lượng sạch mới là “động cơ tăng trưởng số một” của Trung Quốc trong năm 2025.
Theo phân tích mới nhất của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA) công bố trên Carbon Brief, các ngành năng lượng sạch đã đóng góp hơn 1/3 mức tăng trưởng GDP của Trung Quốc trong năm 2025, đồng thời chiếm tới hơn 90% mức gia tăng đầu tư ròng của toàn bộ nền kinh tế.
Nói cách khác, nếu không có năng lượng sạch, Trung Quốc đã không thể đạt mức tăng trưởng 5% như công bố, mà chỉ dừng lại ở khoảng 3,5%, thấp xa mục tiêu đề ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy bất ổn.
“Bộ ba mới” EV - pin - điện mặt trời thống lĩnh tăng trưởng
Năm 2025, khu vực năng lượng sạch của Trung Quốc đạt giá trị 15.400 tỷ NDT (khoảng 58,5 triệu tỷ đồng), tương đương 11,4% GDP. Quy mô này gần bằng toàn bộ nền kinh tế của Canada hoặc Brazil.
Năng lượng sạch, đặc biệt là điện mặt trời, điện gió và xe điện, đã đóng góp hơn một phần ba mức tăng trưởng GDP của Trung Quốc trong năm 2025. Ảnh: Xinhua
Nếu coi các ngành năng lượng sạch của Trung Quốc là “một quốc gia độc lập” thì “quốc gia” này sẽ đứng thứ 8 thế giới về quy mô kinh tế, chỉ xếp sau Mỹ, Trung Quốc, Đức, Nhật Bản, Ấn Độ, Anh và Pháp.
Đáng chú ý, chỉ trong vòng ba năm (2022-2025), giá trị thực của các ngành năng lượng sạch Trung Quốc đã gần như tăng gấp đôi, đây là một tốc độ hiếm có đối với một nền kinh tế đã đạt quy mô “siêu lớn”.
Động lực chính của làn sóng này đến từ cái gọi là “bộ ba mới”: xe điện (EV), pin lưu trữ và điện mặt trời. Ba lĩnh vực này chiếm tới 2/3 tổng giá trị gia tăng của toàn bộ nền kinh tế năng lượng sạch và hơn một nửa dòng vốn đầu tư.
Riêng xe điện và pin đã đóng góp 44% giá trị kinh tế của khối năng lượng sạch trong năm 2025. Sản lượng xe điện và xe hybrid sạc ngoài của Trung Quốc tăng 29% so với cùng kỳ, trong khi đầu tư vào sản xuất pin bật tăng trở lại 35% sau một năm chững lại.
Đến cuối năm 2025, xe điện chiếm 48% tổng doanh số xe mới bán ra tại Trung Quốc, trong đó riêng xe du lịch đã vượt mốc 50%. Chỉ 5 năm trước, xe điện mới chiếm chưa đầy 2% tổng số phương tiện lưu thông.
Xuất khẩu EV cũng bùng nổ, tăng 86%, dù thị trường nội địa vẫn là trụ cột tiêu thụ chính.
Đầu tư xanh áp đảo nhiên liệu hóa thạch
Đồng thời, năm 2025, các ngành năng lượng sạch đã đóng góp hơn 90% mức tăng trưởng đầu tư của Trung Quốc.
Một con số gây chú ý khác: đầu tư vào năng lượng sạch của Trung Quốc năm 2025 đạt 7.200 tỷ NDT (khoảng 27,36 triệu tỷ đồng), cao gấp gần 4 lần so với tổng đầu tư vào khai thác nhiên liệu hóa thạch và điện than (khoảng 6,76 triệu tỷ VND).
Năm 2025, các ngành năng lượng sạch đã đóng góp hơn 90% mức tăng trưởng đầu tư của Trung Quốc. Ảnh: Xinhua
Trong lĩnh vực phát điện, 90% vốn đầu tư mới đổ vào nguồn không hóa thạch, trong đó riêng điện mặt trời chiếm 50%.
Năm 2025, Trung Quốc lắp đặt thêm 315 GW điện mặt trời và 119 GW điện gió- nhiều hơn toàn bộ phần còn lại của thế giới cộng lại đối với điện mặt trời và gấp hai lần phần còn lại với điện gió. Hệ quả là nguồn điện phi hóa thạch đã chiếm 42% tổng sản lượng điện, tăng từ 39% chỉ sau một năm.
Tuy nhiên, bức tranh không chỉ toàn màu xanh. Công suất sản xuất tấm pin mặt trời của Trung Quốc đến cuối năm 2025 đã lên tới khoảng 1.200 GW/năm trong khi nhu cầu toàn cầu chỉ khoảng 650 GW.
Tình trạng dư thừa công suất, cạnh tranh giá khốc liệt và biên lợi nhuận mỏng đã buộc chính phủ Trung Quốc phải lên tiếng cảnh báo về hiện tượng “nội cuốn” (involution).
Cùng lúc, chính sách giá điện mới buộc các dự án điện mặt trời và điện gió phải cạnh tranh trực tiếp với điện than trong thị trường điện, khiến dòng vốn đầu tư có dấu hiệu chững lại trong nửa cuối năm.
Nếu đà tăng trưởng này giảm tốc mạnh, năng lượng sạch, từ động lực tăng trưởng, hoàn toàn có thể trở thành lực cản GDP, đồng thời làm trầm trọng hơn căng thẳng thương mại khi Trung Quốc buộc phải đẩy mạnh xuất khẩu để “giải phóng” công suất dư thừa.
Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng, chính vai trò kinh tế khổng lồ của năng lượng sạch lại là bảo chứng lớn nhất cho quá trình chuyển dịch xanh.
Khi tăng trưởng truyền thống suy yếu, Net Zero không còn chỉ là mục tiêu môi trường mà trở thành công cụ ổn định kinh tế, tạo việc làm và duy trì tăng trưởng.
Một khảo sát gần đây của CREA cho thấy đa số chuyên gia tại Trung Quốc tin rằng, những thách thức kinh tế và địa chính trị hiện nay sẽ khiến mục tiêu “song carbon” (đạt đỉnh phát thải và trung hòa carbon) càng được coi trọng hơn, chứ không phải ngược lại.
Nói ngắn gọn, năng lượng sạch đang không chỉ “xanh hóa” Trung Quốc mà còn “nuôi sống” tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Và đó là lý do vì sao, trong cuộc đua Net Zero toàn cầu, Trung Quốc đã vượt qua ngưỡng “thử nghiệm” để bước sang một giai đoạn mới: coi chuyển dịch năng lượng là xương sống của phát triển kinh tế.
Tử Huy - Theo Vietnamnet
