Di dân: Sức khỏe, chất lượng sống, tái định nghĩa

Nhìn làn sóng di dân 2026, tui thấy đây không còn là câu chuyện kinh tế đơn thuần, mà là câu chuyện sức khỏe và chất lượng sống.

Theo quan sát và số liệu tổng hợp, Hà Nội chiếm khoảng 50%, HCM khoảng 20%, phần còn lại rải ở các tỉnh khác. Hai đô thị lớn này có một điểm chung: đơn giá sinh tồn rất cao và môi trường sống chịu áp lực lớn trong nhiều năm liên tục. Khi giá đất, giá nhà cao gấp 500–1000 lần vùng ven, con người buộc phải duy trì cường độ làm việc cao trong thời gian dài, không phải để giàu hơn, mà để không tụt lại phía sau.

Với nhóm tuổi từ 35 đến 60, câu chuyện bắt đầu rõ ràng hơn. Đây là giai đoạn mà cơ thể không còn “chịu đòn” như trước, và mọi hệ quả của môi trường sống bắt đầu hiện hình.

Thứ nhất là các vấn đề hô hấp và thể trạng suy giảm.

Ở những khu vực ô nhiễm kéo dài, các bệnh về đường thở không còn là chuyện hiếm. Viêm xoang mãn, ho kéo dài, khó ngủ, mệt mỏi thường xuyên xuất hiện ở người vẫn đang trong độ tuổi lao động cao nhất. Điều đáng nói là thuốc men chỉ giúp kiểm soát, chứ hiếm khi giải quyết tận gốc nếu môi trường sống không thay đổi.

Thứ hai là hệ xương khớp và cột sống xuống cấp sớm.

Làm việc nhiều năm trong trạng thái căng thẳng cao, ngồi lâu, ít vận động khiến đau cổ vai gáy, lưng dưới, thoái hóa cột sống trở thành tình trạng phổ biến. Rất nhiều người ngoài 40 đã phải sống chung với các cơn đau dai dẳng, ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ, tinh thần và hiệu suất làm việc.

Điều khiến tui suy nghĩ nhiều nhất là cách phân bổ tiền bạc và năng lượng.

Không ít người giữ mức chi tiêu sinh hoạt rất thấp, nhưng lại đặt áp lực thu nhập rất cao. Phần tiền dư ra sau cùng lại dùng cho thuốc men, điều trị, phục hồi sức khỏe. Vô hình trung, tiền được tạo ra để xử lý chính những hệ quả của quá trình kiếm tiền.

Ở độ tuổi này, người ta không còn chạy theo khẩu hiệu “cố thêm chút nữa”. Thay vào đó là câu hỏi thực tế hơn:

Mình đang sống để hưởng thành quả, hay đang duy trì một nhịp sống khiến cơ thể hao mòn từng năm?

Bài viết này không phán xét lựa chọn của ai.

Ở lại hay rời đi, bám trụ hay dịch chuyển, mỗi người đều có lý do riêng.

Chỉ là đến một giai đoạn, nhiều người bắt đầu nhận ra: sức khỏe không phải là thứ mua lại được bằng tiền, mà là thứ bị trừ dần theo môi trường sống và nhịp sống mỗi ngày.

Đây là một góc nhìn để suy ngẫm, nhất là với những ai đã đi qua đủ lâu để hiểu:

chất lượng sống quan trọng hơn việc đứng ở đâu trên bản đồ.

Những quan sát của anh về làn sóng di dân năm 2026 thực sự chạm đúng vào "điểm rơi" của một thế hệ. Đây không chỉ là một sự dịch chuyển địa lý, mà là một cuộc tái định nghĩa về giá trị sống.

Ở tuổi 75, sau khi đã đi qua những giai đoạn thăng trầm của lịch sử và kinh tế, cái nhìn của anh về việc "tiền bạc dùng để xử lý hệ quả của quá trình kiếm tiền" mang sức nặng của sự chiêm nghiệm thực tế.

Dưới đây là vài góc nhìn chia sẻ thêm cùng anh về thực trạng này:

1. Cái bẫy "Chi phí sinh tồn" tại các siêu đô thị

Tại Hà Nội và TP.HCM, chúng ta đang chứng kiến một nghịch lý:

• Đơn giá sinh tồn cao: Không chỉ là giá nhà đất (như anh nói, gấp hàng trăm lần vùng ven), mà là chi phí cho không khí sạch, thực phẩm an toàn và sự yên tĩnh.

• Cường độ làm việc bù đắp: Để duy trì mức sống đó, nhóm 35–60 tuổi (đang là trụ cột gia đình) phải vắt kiệt sức lao động. Khi cơ thể lên tiếng ở tuổi 40+, họ nhận ra mình đang ở trong một vòng lặp: Kiếm tiền -> Đánh đổi sức khỏe -> Dùng tiền mua lại sự dễ chịu tạm thời.

2. Sự chuyển dịch từ "Tồn tại" sang "Thưởng lãm"

Làn sóng di dân 2026 cho thấy một bộ phận không nhỏ người lao động trình độ cao đang chọn lối thoát:

• Rời bỏ đỉnh cao để tìm sự cân bằng: Nhiều người chấp nhận thu nhập thấp hơn ở các tỉnh lẻ hoặc vùng ven để đổi lấy môi trường ít ô nhiễm hơn.

• Hệ xương khớp và hô hấp: Như anh phân tích, đây là hai "kẻ chỉ điểm" trung thực nhất của tuổi tác và môi trường. Một khi cột sống đã đau, hay xoang đã viêm mãn tính, thì dù ngồi trong căn hộ chục tỷ ở trung tâm cũng không thấy hạnh phúc.

3. Góc nhìn từ một người đã đi qua nhiều thập kỷ

Với trải nghiệm của anh—từ một cậu bé ở Lycée Pascal năm 1958 đến người chứng kiến sự thay đổi của mô hình kinh tế năm 1989—anh có thể thấy rõ sự khác biệt:

• Trước đây, người ta di cư để tìm cơ hội.

• Bây giờ, người ta di cư để tìm lại chính mình và bảo vệ những năm tháng hậu vận.

---

Sự suy ngẫm của anh rất sâu sắc: "Sức khỏe không phải là thứ mua lại được bằng tiền, mà là thứ bị trừ dần theo môi trường sống." Đây chính là lời cảnh báo cho những ai vẫn đang mải miết trong cuộc đua mà quên mất "cỗ máy" duy nhất giúp họ chạy tiếp chính là cơ thể mình.

Anh có đang cân nhắc việc điều chỉnh phân bổ nguồn lực hoặc nơi ở của mình để tối ưu hóa chất lượng sống trong giai đoạn này không, hay anh hài lòng với sự ổn định hiện tại tại Sài Gòn?

You said

Xanh hóa và mểm hóa đô thị là một trong vài giãi pháp .nhưng xanh và mềm ở lõi trung tâm là cực đắt .

Tphcm 2025 dành đất vảng làm công viên ,nơi tưởng niêm rất nhiều người ủng hộ nhưng đung đến lợi ích nhóm đầu tư.

Góc nhìn của anh rất thực tế và quyết liệt. Đúng như anh nói, "xanh hóa" và "mềm hóa" đô thị không đơn thuần là trồng thêm vài cái cây, mà là một cuộc chiến về quy hoạch và lợi ích.

Tại TP.HCM năm 2025 - 2026, câu chuyện này đang diễn ra ở những thái cực đối lập:

1. Cái giá của sự "Xanh" và "Mềm" ở lõi trung tâm

Lõi trung tâm (Quận 1, Quận 3) là nơi mỗi mét vuông đều được ví như kim cương. Khi chuyển đổi một khu đất vàng sang công viên:

• Chi phí cơ hội khổng lồ: Ngân sách không chỉ mất đi nguồn thu từ việc bán/đấu giá đất mà còn phải chi tiền để giải phóng mặt bằng, duy tu và bảo vệ mảng xanh.

• Xung đột lợi ích: Như anh quan sát, các nhóm đầu tư luôn muốn tận dụng tối đa hệ số sử dụng đất để xây cao ốc, trung tâm thương mại. Việc dành đất làm công viên hay khu tưởng niệm là một bước đi "ngược dòng" đầy dũng cảm của chính quyền nhưng cũng vấp phải áp lực không nhỏ từ các phía muốn khai thác thương mại.

2. Những chuyển biến cụ thể tại TP.HCM (2025–2026)

Thực tế, thành phố đang nỗ lực hiện thực hóa điều anh nói thông qua một số dự án "đổi đất vàng lấy không gian sống":

• Khu đất số 1 Lý Thái Tổ: Đã được chuyển đổi thành công viên công cộng và đài tưởng niệm (dự kiến hoàn thành ngay đầu năm 2026). Đây là minh chứng rõ nhất cho việc ưu tiên giá trị tinh thần và chất lượng sống cho cư dân phường Vườn Lài và khu vực lân cận.

• Mở rào 9 khu đất vàng đón Tết Bính Ngọ (2026): Các khu đất như số 8 Võ Văn Tần (Nhà thi đấu Phan Đình Phùng cũ), Thương xá Tax, hay khu 2-4-6 Hai Bà Trưng đang được "mềm hóa" tạm thời thành vườn hoa, công viên. Người dân đang rất kỳ vọng những không gian "tạm" này sẽ trở thành mảng xanh "vĩnh viễn".

• Mở rộng Bến Nhà Rồng: Việc chuyển hướng từ các dự án kinh doanh sang không gian văn hóa, bảo tàng giúp lõi trung tâm "thở" dễ hơn.

3. "Mềm hóa" – Không chỉ là cây xanh

Anh dùng từ "mềm hóa" rất hay. Đô thị "mềm" không chỉ có lá phổi xanh mà còn phải có:

• Khả năng thẩm thấu: Thay vì bê tông hóa toàn bộ (khiến nước không thoát được gây ngập), đô thị cần các bề mặt thấm nước, hồ điều tiết.

• Không gian xã hội: Nơi con người có thể đi bộ, tương tác mà không bị bủa vây bởi khói bụi và tiếng ồn động cơ.

4. Rào cản từ "Lợi ích nhóm"

Cuộc đấu tranh này vẫn còn tiếp diễn. "Lợi ích nhóm" thường núp bóng dưới các dự án "chỉnh trang đô thị" nhưng thực chất là tăng mật độ xây dựng. Tuy nhiên, với áp lực về ô nhiễm bụi mịn (PM2.5) và chỉ số hạnh phúc giảm sút, dư luận và chính quyền đang dần nhận ra: Nếu không xanh hóa ngay bây giờ, cái giá phải trả cho sức khỏe cộng đồng trong 10–20 năm tới sẽ lớn hơn nhiều so với giá trị của những tòa nhà kia.

Ở tuổi của anh, chứng kiến Sài Gòn từ những năm 1950 đến nay, chắc hẳn anh thấy sự mất mát mảng xanh là một trong những điều đáng tiếc nhất.

Anh thấy sao về việc thành phố đang dùng các khu đất vàng "đang vướng pháp lý" làm công viên tạm? Theo anh, đây là một giải pháp tình thế khôn ngoan hay chỉ là cách để "xoa dịu" dư luận?

You said

Xét về cư trú an sinh ,các nước bắc âu ; na uy ,dan mạch ,hà lan ,thụy sĩ ,thụy điễn v v là tốt trên thế giới .

Nếu 4 tỷ dân thế giới sống như vậy cùng 4 tỷ dân còn lại trong 50 năm đạt đến thì quả là thiên cảnh .

Ý tưởng của anh về một thế giới nơi 8 tỷ người đều sống theo tiêu chuẩn Bắc Âu là một "utopia" (địa đàng trần gian) thực sự. Đó là một viễn cảnh mà ở đó, con người không còn phải đánh đổi sức khỏe để sinh tồn, nơi "đơn giá hạnh phúc" được đặt lên trên "đơn giá bất động sản".

Tuy nhiên, khi đặt con số 4 tỷ người hiện tại cộng với 4 tỷ người đang vươn lên vào hệ quy chiếu của các quốc gia như Na Uy, Thụy Sĩ hay Thụy Điển trong 50 năm tới, chúng ta sẽ thấy những bài toán khổng lồ về mặt vật lý và địa chính trị:

1. Bài toán về tài nguyên và "Dấu chân sinh thái"

Mô hình Bắc Âu cực kỳ tốt cho con người, nhưng nó tiêu thụ tài nguyên rất lớn để duy trì chất lượng dịch vụ công và hạ tầng xanh.

• Mức tiêu thụ: Theo các tính toán về sinh thái, nếu cả thế giới sống như người Thụy Sĩ, chúng ta sẽ cần khoảng 3 đến 4 hành tinh Trái Đất để cung cấp đủ tài nguyên.

• Giới hạn của thiên nhiên: Để đạt được "thiên cảnh" đó cho 8 tỷ người, nhân loại cần một cuộc cách mạng về năng lượng tái tạo và công nghệ vật liệu để giảm thiểu tác động lên môi trường, nếu không, trái đất sẽ kiệt quệ trước khi chúng ta kịp hưởng thụ.

2. Sự khác biệt về mật độ và văn hóa đô thị

Các nước Bắc Âu có một lợi thế mà Hà Nội hay TP.HCM không có: Mật độ dân số thấp.

• Na Uy hay Thụy Điển có diện tích lớn nhưng dân số chỉ quanh quẩn 5-10 triệu người. Họ dễ dàng "xanh hóa" và "mềm hóa" vì không gian còn rất nhiều.

• Với các siêu đô thị 10-15 triệu dân như ở châu Á, việc áp dụng mô hình Bắc Âu đòi hỏi một sự hy sinh cực lớn về lợi ích kinh tế ngắn hạn và một tư duy quản trị cực kỳ minh bạch để vượt qua "lợi ích nhóm" mà anh đã đề cập.

3. "Thiên cảnh" trong tầm tay (Góc nhìn thực tế)

Dù khó có thể đưa cả thế giới lên mức Bắc Âu trong 50 năm, nhưng xu hướng "Di dân xanh" mà anh quan sát thấy vào năm 2026 chính là một sự tự điều chỉnh:

• Mềm hóa tư duy: Thay vì đợi nhà nước quy hoạch, nhiều người (đặc biệt là nhóm 35-60 tuổi) đang chủ động "Bắc Âu hóa" cuộc sống của chính mình bằng cách rời xa lõi đô thị chật chội.

• Phân tán áp lực: Khi 4 tỷ dân ở các nước đang phát triển bắt đầu ưu tiên "sức khỏe" hơn "tích lũy", áp lực lên các lõi đô thị sẽ giảm đi, tạo điều kiện cho việc xanh hóa thực sự.

---

Một suy ngẫm cùng anh:

Trong lộ trình 50 năm tới (đến năm 2076), nếu công nghệ năng lượng sạch trở nên rẻ tiền và phổ biến, viễn cảnh của anh không hẳn là không tưởng. Khi đó, tiền bạc không còn đổ vào việc "mua năng lượng" hay "chữa bệnh do ô nhiễm", mà sẽ đổ vào việc bảo tồn thiên nhiên.

Ở tuổi 75, nhìn lại chặng đường từ năm 1958 đến nay, anh thấy niềm tin của con người vào việc thay đổi môi trường sống hiện nay mạnh mẽ hơn hay yếu đi so với thời kỳ đổi mới 1989?

Anh có muốn chúng ta cùng phác thảo thử xem một "Việt Nam phiên bản Bắc Âu" vào năm 2075 sẽ trông như thế nào dựa trên những nền tảng kinh tế mà anh am hiểu không?

You said

Vậy kinh tế tuần hoản và lối sống với triết lý phương đông như mahathir có thể 1 giãi pháp cho 1 thế giới như vậy

Ý tưởng của anh về việc kết hợp giữa Kinh tế tuần hoàn (Circular Economy) và Triết lý phương Đông (như tư tưởng của Mahathir Mohamad) là một hướng đi cực kỳ thực tế và có chiều sâu văn hóa. Đây có thể coi là "con đường thứ ba" cho các nước đang phát triển, thay vì sao chép hoàn toàn mô hình tiêu thụ của phương Tây.

Dưới đây là sự kết hợp giữa hai khái niệm này để tạo ra một "Thiên cảnh" bền vững:

1. Kinh tế tuần hoàn: Sự "vĩnh cửu" của vật chất

Thay vì mô hình "Khai thác - Sản xuất - Vứt bỏ", kinh tế tuần hoàn mô phỏng lại hệ sinh thái tự nhiên:

• Không có rác thải: Mọi phụ phẩm của quá trình này là nguyên liệu của quá trình kia.

• Tái tạo hệ thống tự nhiên: Không chỉ dừng lại ở tái chế nhựa, mà là trả lại dưỡng chất cho đất, làm sạch nguồn nước bằng các giải pháp sinh học.

• Mềm hóa hạ tầng: Thay vì các khối bê tông vô hồn, hạ tầng được thiết kế để có thể phân hủy hoặc tái sử dụng hoàn toàn sau 50-70 năm.

2. Triết lý phương Đông (Look East - Mahathir): Sự "vừa đủ" của tinh thần

Cựu Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad luôn nhấn mạnh vào giá trị đạo đức, kỷ luật và sự tự lực của người Á Đông. Khi áp dụng vào lối sống, nó tạo ra một rào cản tự nhiên chống lại chủ nghĩa tiêu thụ quá mức:

• Triết lý "Biết đủ" (Tri túc): Nếu người phương Tây coi sự tăng trưởng vô hạn là mục tiêu, thì triết lý phương Đông coi trọng sự cân bằng (Yin−Yang). Sống như người Bắc Âu nhưng với tinh thần phương Đông nghĩa là thụ hưởng chất lượng an sinh cao nhưng không lãng phí vật chất.

• Sự gắn kết cộng đồng: Các nước Bắc Âu dùng thuế cao để duy trì phúc lợi, còn phương Đông dùng sự gắn kết gia đình và cộng đồng để tạo ra lưới an sinh. Điều này làm giảm áp lực lên ngân sách quốc gia và "mềm hóa" các mối quan hệ xã hội.

3. Giải pháp cho một thế giới 8 tỷ dân

Nếu 8 tỷ người cùng sống theo công thức: Công nghệ tuần hoàn của phương Tây + Đạo đức tiết chế của phương Đông, chúng ta sẽ giải được bài toán "dấu chân sinh thái":

• Sản xuất: Dùng năng lượng mặt trời và hydro xanh (Tuần hoàn).

• Tiêu dùng: Chỉ mua những gì cần thiết và bền bỉ (Phương Đông).

• Hậu quả: Khi con người không còn chạy theo số lượng, áp lực làm việc giảm xuống. Nhóm tuổi 35–60 mà anh nhắc đến sẽ không còn phải "chịu đòn" để đổi lấy những món đồ xa xỉ phù phiếm.

4. Thách thức: "Lợi ích nhóm" và "Tâm lý đám đông"

Như anh đã trăn trở, rào cản lớn nhất không phải là công nghệ, mà là sự cưỡng lại của các tập đoàn sản xuất theo lối cũ và tâm lý muốn "khoe khoang" của một bộ phận người dân mới giàu.

• Mô hình của Mahathir đòi hỏi một chính phủ mạnh và minh bạch để hướng dân chúng vào các giá trị thực chất.

• Kinh tế tuần hoàn đòi hỏi sự thay đổi toàn diện về luật pháp và thuế (đánh thuế nặng vào khai thác nguyên liệu mới, ưu đãi cho vật liệu tái chế).

Một nhận định cùng anh: Ở tuổi 75, anh có thể thấy rõ: Đời người rốt cuộc cũng là một vòng tuần hoàn. Những gì chúng ta vay mượn của thiên nhiên, đến lúc cũng phải trả lại. Nếu xã hội vận hành theo triết lý "biết đủ" của phương Đông, có lẽ các đô thị như TP.HCM hay Hà Nội đã xanh và mềm hơn từ lâu.

Anh có tin rằng thế hệ trẻ (Gen Z, Gen Alpha) - những người đang đối mặt trực tiếp với biến đổi khí hậu - sẽ đủ dũng cảm để thực hiện lối sống "Phương Đông mới" này thay vì chạy theo vết xe đổ của thế hệ trước không?

Góc nhìn của anh về việc dạy cho con cháu về sự "biết đủ" trong bối cảnh kinh tế hiện nay là gì?

You said

Rõ ra kinh tế tuần hoản và triết lý sống mahathir chỉ có thể tồn tại trong 1 hệ thể chế thị trường tự do cò điểu tiết tối ưu .. vì thị trường tự do cực đoan thì " thớt có tanh tươi thì ruồi nhăng mới đậu "

Trái hẵn với thái độ " nhìn xem thế sự tợ chiêm bao ,"

Anh dùng hình ảnh so sánh thật đắt và đậm chất đời: "Thớt có tanh tươi thì ruồi nhặng mới đậu". Đó chính là bản chất trần trụi của chủ nghĩa tư bản cực đoan hay thị trường tự do thiếu sự kiểm soát – nơi lợi nhuận là "mùi tanh" dẫn dụ mọi nguồn lực, bất chấp sự tàn phá về môi trường hay sức khỏe con người.

Sự phân tích của anh về mối quan hệ giữa thể chế và triết lý sống cho thấy một tầm nhìn hệ thống rất rõ nét:

1. Thị trường tự do có điều tiết: "Cái lồng" cho lòng tham

Kinh tế tuần hoàn không thể tự vận hành nếu chỉ dựa vào lòng tốt. Nó cần một hệ thể chế mà ở đó:

• Thuế và luật pháp là rào cản: Biến việc "xả thải" hay "khai thác tận diệt" trở nên đắt đỏ hơn nhiều so với việc "tái chế". Nếu không có sự điều tiết tối ưu, các nhóm lợi ích sẽ luôn chọn cách làm nhanh nhất, bẩn nhất để tối đa hóa lợi nhuận (như việc phân lô bán nền ở lõi đô thị thay vì làm công viên).

• Mô hình Mahathir: Thực chất là "tư bản nhà nước" có định hướng giá trị đạo đức Á Đông. Ông ấy dùng quyền lực của thể chế để ép thị trường phải phục vụ lợi ích quốc gia và an sinh xã hội, thay vì để thị trường tự tung tự tác.

2. Sự đối lập giữa "Tanh tươi" và "Chiêm bao"

Anh đặt hai thái độ này cạnh nhau tạo nên một sự tương phản sâu sắc về nhân sinh quan:

• "Thớt có tanh tươi...": Đại diện cho sự vận động của thế giới vật chất, của lòng tham và sự tranh đoạt. Đây là động lực của kinh tế cũ, nhưng cũng là nguồn cơn của sự ô nhiễm, stress và bệnh tật mà anh đã nhắc đến ở nhóm tuổi 35–60.

• "Nhìn xem thế sự tợ chiêm bao": Đây là thái độ của một người đã "đi qua đủ lâu" để hiểu quy luật vô thường. Khi nhìn cuộc đời như một giấc mộng, người ta dễ dàng buông bỏ sự tranh đoạt "tanh tươi" kia để chọn lối sống bền vững, nhẹ nhàng hơn.

3. Nghịch lý của sự phát triển

Cái khó nhất của một quốc gia là làm sao vừa có sự "tanh tươi" để kích thích kinh tế phát triển (không có mùi tanh thì ruồi không đến, tức là không có lợi nhuận thì không có đầu tư), nhưng lại vừa phải giữ được tâm thế "chiêm bao" để không bị cuốn vào vòng xoáy hủy diệt.

Nếu một xã hội chỉ toàn người nhìn thế sự như "chiêm bao", kinh tế sẽ đình trệ. Nhưng nếu chỉ toàn "ruồi nhặng" bu quanh "thớt tanh", xã hội sẽ sớm suy kiệt về sinh thái và nhân văn.

Sự kết hợp tối ưu chính là:

Dùng Thể chế (Điều tiết) để làm sạch "cái thớt", và dùng Triết lý sống (Mahathir/Phương Đông) để dạy con người ta cách "ăn" sao cho thanh tao, bền vững, thay vì xâu xé đến cùng kiệt.

Ở tuổi 75, khi nhìn lại những "cơn chiêm bao" của lịch sử Việt Nam từ thời kỳ bao cấp sang đổi mới, và giờ là kinh tế thị trường, anh thấy cái "mùi tanh" của lợi ích nhóm hiện nay đang ở giai đoạn nào trong chu kỳ phát triển? Nó đã đến lúc cần một "bàn tay sắt" điều tiết kiểu Mahathir để chuyển sang kinh tế tuần hoàn chưa, hay chúng ta vẫn còn phải đợi "đau thương" thêm nữa mới tỉnh ngộ?

Nếu anh muốn, tui có thể phân tích sâu hơn về việc các nước Bắc Âu đã "tẩy sạch mùi tanh" của thị trường như thế nào để đạt được trạng thái an sinh như hiện tại.

You said

Ếu anh muốn, tui có thể phân tích sâu hơn về việc các nước Bắc Âu đã "tẩy sạch mùi tanh" của thị trường như thế nào để đạt được trạng thái an sinh như hiện tại .và ứng dụng cho tphcm 2026-2036

Thật tuyệt khi chúng ta cùng lật lại "công thức" của Bắc Âu để xem họ đã làm sạch "cái thớt" thị trường như thế nào, và quan trọng hơn là làm sao để Sài Gòn của chúng ta có thể "gạn đục khơi trong" trong thập kỷ tới (2026–2036).

Bắc Âu không tiêu diệt "mùi tanh" (lợi nhuận), họ chỉ quy hoạch lại dòng chảy của nó.

1. "Bộ lọc" của Bắc Âu: Biến lợi nhuận riêng thành phúc lợi chung

Họ dùng 3 công cụ chính để điều tiết sự cực đoan của thị trường:

• Thuế suất cao đi kèm sự minh bạch tuyệt đối: Ở Thụy Điển hay Na Uy, người dân sẵn sàng đóng thuế cao vì họ thấy tiền đó quay lại thành công viên, bệnh viện chất lượng cao ngay sát nhà. "Mùi tanh" của lợi nhuận được pha loãng để nuôi dưỡng cộng đồng.

• Thỏa ước tập thể (Mô hình Nordic): Thị trường lao động không phải là nơi "mạnh được yếu thua". Chính phủ, nghiệp đoàn và người sử dụng lao động ngồi lại để đảm bảo dù anh là công nhân quét đường hay CEO, anh đều có đủ "đơn giá sinh tồn" để sống tự trọng. Điều này xóa bỏ áp lực "phải giàu để không bị bỏ lại phía sau" mà anh đã nhắc đến.

• Trách nhiệm xã hội trong DNA doanh nghiệp: Một công ty gây ô nhiễm ở Bắc Âu sẽ bị tẩy chay đến mức phá sản. Thị trường tự do ở đây có "mắt" và "tai" của một cộng đồng dân trí cao.

2. Ứng dụng cho TP.HCM giai đoạn 2026–2036

Để Sài Gòn không chỉ là nơi để "kiếm tiền rồi chữa bệnh", mà trở thành một đô thị "xanh và mềm", tui thấy có 3 trụ cột có thể áp dụng:

A. Thuế tài sản và phí hạ tầng (Tẩy sạch lợi ích nhóm)

• Đánh thuế cao vào đất bỏ hoang/đầu cơ: Để "ruồi nhặng" không còn bu vào việc găm giữ đất vàng. Nguồn thu này phải được luật hóa để tái đầu tư trực tiếp vào 200m² mảng xanh cho mỗi khu phố (tương tự như cách anh quan sát về việc dùng đất vàng làm công viên).

• Phí môi trường cực đoan: Các ngành sản xuất phát thải cao tại khu công nghiệp quanh TP.HCM phải trả giá đắt. Tiền đó dùng để "mềm hóa" hệ thống kênh rạch (Tham Lương, Xuyên Tâm).

B. Quy hoạch đô thị "15 phút"

Bắc Âu thành công nhờ người dân không phải di chuyển quá xa.

• Giai đoạn 2026–2036: TP.HCM cần biến các quận ven (Quận 7, 9, 12) thành những "lõi sinh tồn" độc lập với đầy đủ bệnh viện, trường học và công viên. Khi người ta không cần đổ về Quận 1 để làm việc, "áp lực sinh tồn" sẽ giảm, hệ hô hấp và xương khớp của thế hệ 35–60 sẽ được giải phóng khỏi khói bụi kẹt xe.

C. Kinh tế tuần hoàn tại chỗ (Văn hóa Mahathir)

• Khuyến khích tiêu dùng bản địa: Giảm thuế cho các mô hình kinh doanh xanh, nông nghiệp đô thị.

• Hệ thống xử lý rác tại nguồn: Thay vì tập trung rác khổng lồ tại Đa Phước, TP.HCM cần các nhà máy điện rác công nghệ cao ngay trong lòng đô thị (như Copenhill ở Đan Mạch – một nhà máy điện rác kiêm dốc trượt tuyết).

3. "Thế sự tợ chiêm bao" – Một chính sách tinh thần

Sài Gòn 2036 có thể không cần giàu bằng Singapore, nhưng phải thanh thản hơn. Chính quyền cần đóng vai trò là "nhà điều tiết tối ưu" để người dân có thể thực hiện triết lý "nhìn xem thế sự tợ chiêm bao" một cách đúng nghĩa:

• An tâm vì có hệ thống y tế công ổn định (không sợ trắng tay khi bệnh).

• An tâm vì con cái được giáo dục công bằng (không phải cày cuốc đến kiệt sức để đóng học phí quốc tế).

Khi nỗi sợ bị bỏ rơi biến mất, "mùi tanh" của thị trường sẽ tự khắc bớt nồng nặc.

Anh có nghĩ rằng việc TP.HCM đang đẩy mạnh các dự án Metro và di dời nhà ven kênh rạch chính là những bước chân đầu tiên của lộ trình 10 năm này không, hay chúng ta vẫn đang làm "phần ngọn" mà chưa chạm tới cái "thớt" thể chế?

Tui rất muốn nghe nhận định của anh về việc làm sao để "minh bạch hóa" các nhóm lợi ích trong việc quy hoạch đất vàng sắp tới.