Theo cách tính mới, La Nina có thể được công bố thường xuyên hơn, trong khi El Nino thì ngược lại.
Cách tính La Nina và El Nino mới sẽ được NOAA áp dụng từ 1.2. Ảnh: NOAA
Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) đang cập nhật cách phân loại hiện tượng El Nino và La Nina bằng một chỉ số mới, có tính đến tác động của biến đổi khí hậu.
Theo thang đo mới này, La Nina có thể được công bố thường xuyên hơn, trong khi El Nino có thể ít được xác nhận hơn so với trước đây. Nguyên nhân là vì chỉ số mới đã tính đến xu hướng nóng lên dài hạn của các đại dương.
El Nino và La Nina là những giai đoạn nhiệt độ đại dương biến động mạnh ở khu vực xích đạo phía đông và giữa Thái Bình Dương.
Khi nhiệt độ mặt nước biển cao hơn mức trung bình ít nhất 0,5 độ C trong 5 tháng liên tiếp, El Nino sẽ được xác nhận.
Trong khi đó, La Nina được xác định khi nhiệt độ nước biển thấp hơn mức trung bình.
Trước đây, mức “bình thường” được xác định dựa trên nhiệt độ trung bình 30 năm của vùng biển xích đạo trung tâm - đông Thái Bình Dương.
Hiện nay, ngưỡng sai lệch nhiệt độ được tính trong bối cảnh nhiệt độ đại dương toàn cầu. Chỉ số mới sẽ lấy sai lệch nhiệt độ của vùng biển Thái Bình Dương nhiệt đới, trừ đi sai lệch nhiệt độ trung bình của toàn bộ đại dương trong phạm vi 20 độ vĩ tuyến quanh xích đạo.
Các nhà khoa học cho biết, chỉ số này, được gọi là Chỉ số Nino Đại dương Tương đối (Relative Oceanic Nino Index), phản ánh chính xác hơn hoạt động dông bão nhiệt đới và các mô hình lưu thông khí quyển, vốn ảnh hưởng lớn đến thời tiết tại bang California và nhiều khu vực khác của Mỹ.
Theo bà Michelle L’Heureux - nhà khoa học khí hậu tại NOAA, mùa đông 2024-2025 không được xếp là La Nina theo cách tính cũ, nhưng trên thực tế, những thay đổi khí hậu toàn cầu lại mang đặc trưng rõ rệt của La Nina. Mùa đông 2025-2026 hiện cũng diễn biến theo kịch bản tương tự.
Cơ quan Khí tượng Australia đã chuyển sang sử dụng các chỉ số tương đối từ năm ngoái nhằm mang lại cái nhìn rõ ràng hơn về El Nino và La Nina. Tuy nhiên, ngưỡng sai lệch của Australia là 0,8 độ C, cao hơn mức 0,5 độ C mà NOAA sử dụng.
“Nếu không tính đến xu hướng nóng lên, El Nino có thể giống như xảy ra thường xuyên hơn, còn La Nina thì ít hơn” - Cơ quan Khí tượng Australia nhận định.
NOAA từng nhận định trong nghiên cứu công bố năm 2024 rằng chỉ số cũ "có vấn đề” vì không phản ánh chính xác các mô hình El Nino - La Nina trong bối cảnh đại dương đang nóng lên do biến đổi khí hậu.
NOAA sẽ chính thức sử dụng chỉ số mới từ ngày 1.2 cho các bản tin cảnh báo và dự báo khí hậu.
Nhìn chung, chỉ số tương đối vẫn được diễn giải giống như trước, với sai lệch 0,5 độ C là El Nino hoặc La Nina yếu, 1 độ C là mức trung bình, 1,5 độ C trở lên là mức mạnh.
Những hiện tượng ở mức trung bình và mạnh thường có tác động rõ rệt hơn đến thời tiết California, Mỹ.
Việc áp dụng chỉ số mới cũng làm thay đổi dữ liệu lịch sử. Mùa đông 2024-2025 hiện được xếp là La Nina nhưng chỉ “suýt đạt ngưỡng” theo cách tính cũ. Mùa đông 2023-2024 cũng bị hạ từ El Nino mạnh xuống El Nino trung bình.
Thanh Hà - Theo Báo Lao Động
