Các cuộc tấn công UAV tầm xa đã trở thành một phần ngày càng nổi bật trong cuộc xung đột ở Ukraine. Khi giao tranh trên bộ trở nên tiêu hao hơn, các cuộc không chiến đã tăng tốc với sự phát triển chính là tác chiến bằng UAV.
Đưa xung đột vào trong nước Nga
Tiếng gầm rú của cánh quạt phá tan sự im lặng hoàn hảo. Đèn pha ô tô bật sáng, chia cắt bóng tối. Ánh sáng của chúng không chỉ cho thấy một đoạn đường nhựa phía trước mà còn cho thấy một trong những vũ khí tối mật nhất của Ukraine do cơ quan bí mật nhất của nước này kiểm soát.
Gắn trên mũi ô tô là một biểu tượng con cú màu vàng dang rộng đôi cánh và cầm một thanh kiếm - biểu tượng không thể nhầm lẫn của cơ quan tình báo quốc phòng Ukraine - GUR.
Binh lính Ukraine chuẩn bị phóng UAV. Ảnh: CNN
Hai phi công mặc bộ quân phục có hình con cú đang kiểm tra lần cuối bên trong xe trước khi giơ ngón cái lên: "Đi thôi".
Một cuộc rượt đuổi tốc độ cao kéo dài 50 giây diễn ra trước khi máy bay không người lái AN-196 Liutyi biến mất trong chớp mắt vào màn đêm đen kịt của Ukraine. Điểm đến của máy bay không người lái này là một mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
CNN đã được tiếp cận một trong những đơn vị máy bay không người lái tầm xa của Ukraine, một phần của GUR. Các thành viên tự gọi mình là Đơn vị UAV tầm xa.
Chỉ hai người được phép phát biểu chính thức và sử dụng biệt danh của họ là: Serge, chỉ huy hoạt động máy bay không người lái tầm xa của GUR và Vector, chỉ huy đơn vị. Serge cho biết ông đã đích thân giám sát hơn 500 cuộc tấn công bằng UAV tầm xa vào Nga kể từ khi xung đột nổ ra vào cuối tháng 2/2022.
CNN đã dành 2 ngày đi khắp đất nước cùng đơn vị UAV khi họ chuẩn bị phóng 100 UAV vào Nga đêm 29/9. Mục tiêu của họ là một cơ sở đạn dược, cụ thể là các toa tàu nằm trong kho chứa đầy tên lửa. Cơ sở này nằm ở ngoại ô ngôi làng nhỏ Kotluban, thuộc vùng Volgograd, Tây Nam nước Nga.
Các cuộc tấn công UAV tầm xa đã trở thành một phần ngày càng nổi bật trong cuộc xung đột ở Ukraine. Khi giao tranh trên bộ trở nên tiêu hao hơn, các cuộc không chiến đã tăng tốc với sự phát triển chính là tác chiến bằng UAV.
Vào tháng 9/2024, các UAV của đơn vị đã tấn công một kho đạn của Nga nằm giữa Moscow và St. Petersburg thuộc vùng Tver. Cuộc tấn công vào Toropets, theo Ukraine đã phá hủy một kho chứa tên lửa chiến thuật Iskander, cũng như bom lượn trên không và đạn pháo. Cuộc tấn công đã gây ra những vụ nổ lớn, có thể nhìn thấy cách đó hàng km.
Khói bốc lên sau vụ nổ kho đạn ở Toropets, vùng Tver của Nga. Ảnh: Maxar Technologies
Vào tháng 7, Ukraine cho biết họ đã tấn công một nhà máy lọc dầu trên bờ biển Biển Đen của Nga, gây ra một vụ hỏa hoạn lớn tại đó.
Tuy nhiên, hệ thống phòng không của Nga đã ngăn chặn được nhiều cuộc tấn công UAV của Ukraine. Đơn vị này nói với CNN rằng tỷ lệ thành công của GUR có thể tăng từ 50 - 95% nếu Mỹ cho phép sử dụng vũ khí phương Tây để tấn công vào lãnh thổ Nga.
Tổng thống Nga Vladimir Putin cảnh báo Moscow sẽ coi bất kỳ cuộc tấn công nào vào nước này được một cường quốc hạt nhân hỗ trợ là một cuộc tấn công chung, đồng thời dẫn ra ví dụ về việc phóng hàng loạt UAV.
Ông Vector cho biết nhiều sân bay của Nga, điểm xuất phát của nhiều cuộc không kích chống lại Ukraine, đều nằm ngoài tầm bắn. Các UAV của ông mặc dù hiệu quả nhưng không phải lúc nào cũng như vậy bởi cần phải có nhiều UAV để đảm bảo mục tiêu bị bắn trúng.
"Tất nhiên, chúng tôi có thể điều động UAV và chúng tôi đã phá hủy nhiều nơi. Nhưng như vậy vẫn chưa đủ", ông Vector nói. Theo ông: "Chúng tôi không chỉ yêu cầu việc cho phép sử dụng tên lửa ở bất kỳ nơi nào trên lãnh thổ Nga mà còn nói về các vũ khí có thể giúp dịch chuyển cuộc xung đột này khỏi lãnh thổ của mình".
Bên trong nhiệm vụ của Ukraine
Serge và Vector chỉ huy các nỗ lực của đơn vị nhằm gây tổn thất bên trong lãnh thổ Nga. Bất kể mục tiêu là gì, nhiệm vụ của họ đều tuân theo một bộ quy trình hoạt động nghiêm ngặt bao gồm các cuộc họp tại nhiều địa điểm khác nhau trên khắp Ukraine.
Trong một văn phòng dưới lòng đất, cuộc họp của Serge và Vector đi thẳng vào vấn đề.
"Sẽ có khoảng 12 UAV", Serge nói với Vector, người có một bản đồ trước mặt ghi chi tiết mục tiêu và phạm vi các hệ thống phòng không và tác chiến điện tử của Nga. Sau đó, họ thống nhất thời gian tiếp cận mục tiêu vào 3 giờ sáng và khoảng thời gian phóng UAV.
Vector viết vội 2 ghi chú trước khi đột ngột đứng dậy và nói: "Mọi thứ đã rõ ràng. Sẵn sàng hoàn thành nhiệm vụ". Khi hoàng hôn buông xuống, đoàn xe tiến vào một khu phức hợp với những chiếc xe tải có khớp nối xếp hàng. Một căn phòng nhỏ, với một chiếc bàn và 2 bộ giường tầng, là nguồn sáng duy nhất trong phạm vi nhiều km xung quanh.
Những người đàn ông mặc đồ đen trùm kín mặt chờ nghe lệnh. Vector đưa ra một bản tóm tắt ngắn, nói thêm rằng nhiệm vụ này cũng sẽ liên quan đến các đơn vị khác. Ông ra lệnh cho người của mình bắt đầu chuẩn bị các tuyến đường và đưa cho họ một chiếc USB nhỏ có chứa thông tin về nhiệm vụ sắp tới.
Khi người của ông tản ra khắp khu phức hợp, Vector giải thích giai đoạn lập kế hoạch cho các nhiệm vụ là rất quan trọng.
"Lập kế hoạch có thể chiếm tới 60% thành công, mọi thứ đều phụ thuộc vào việc lập kế hoạch", Vector nói với CNN.
Mỗi UAV sẽ được lập trình với hơn 1.000 điểm định hướng khác nhau để tránh các hệ thống phòng không toàn diện của Nga. Vector ngầm chấp nhận rằng những hoạt động này giống như một trò chơi điện từ.
"Có vẻ như chúng tôi đang chơi với chúng nhưng đó không phải là một trò chơi mà là một cuộc xung đột", Vector nói.
Mồi nhử
Trong một nhà kho, một UAV Liutyi, chủ yếu được sản xuất tại Ukraine, hiện không có cánh, được bao quanh bởi các thùng sơn ngụy trang màu xanh lá cây chứa nhiều UAV cảm tử Rubaka.
Vector giải thích những UAV nhỏ hơn đóng vai trò rất quan trọng với thành công của bất kỳ nhiệm vụ nào. Mục đích rất đơn giản, đó là áp đảo hệ thống phòng không và thu hút hỏa lực của Nga tránh Liutyi, với lượng chất nổ có thể lên tới 250kg.
Mở một trong những thùng hàng, Vector lấy ra một trong các UAV mồi nhử - những dải kim loại được thêm vào cánh để đánh lừa radar Nga.
"Chúng tôi cố gắng kết hợp chúng và điều động từ các khoảng cách cũng như vị trí phóng khác nhau... Nga cố gắng phá hủy chúng. Họ điều trực thăng và tên lửa cũng như bật tác chiến điện tử vô tuyến", Vector giải thích.
Trên khắp các khu vực của Ukraine, khoảng 80 thành viên của GUR đang chuẩn bị 90 UAV khác, không phải tất cả đều là Liutyi. Khoảng 30% trong số những UAV được phóng sẽ thực hiện nhiệm vụ mồi nhử, Sergey cho hay. Các UAV được lập trình để bay tới bất kỳ nơi nào từ khoảng cách 730 - 880km với Liutyis là mũi nhọn, hướng đến một thị trấn nhỏ đã trở thành trung tâm đạn dược ở Kotluban.
"Có thể (người dân Nga) không hiểu chuyện gì đang xảy ra ở Ukraine, nhưng khi những chiếc UAV này đến, họ hiểu rõ những gì chúng tôi đã phải sống chung trong 10 năm qua", Vector nói.
Theo dõi hành trình của các UAV
Theo Vector và Serge, thành công của nhiệm vụ tấn công bằng UAV được theo dõi theo 3 cách: qua thông tin tình báo của con người trên mặt đất, các tin nhắn được thấy trong các nhóm Telegram của Nga và sau đó là phân tích bằng công nghệ vệ tinh. Chỉ khi cả 3 được đánh giá thì nhiệm vụ mới có thể được coi là thành công hay không.
Khi gần đến 3 giờ sáng, Serge bắt đầu đọc các tin nhắn từ các kênh Telegram trên khắp nước Nga. Bản chất lan rộng của cuộc tấn công đã trở nên rõ ràng hơn. Nhiều thành phố ở phía Nam của Nga gồm Voronezh, Yesk, Rostov và Volgograd đều bắt đầu ghi nhận về việc UAV bay vào không phận của họ.
Hình ảnh vệ tinh ban đầu của kho đạn ở Kotluban cho thấy những cánh đồng bị cháy xém nhưng dường như có rất ít bằng chứng về các vụ nổ lớn bên trong.
Một nguồn tin tình báo quốc phòng nói với CNN rằng kiến thức của họ về vị trí của máy quay, kết hợp với khoảng cách từ Kotluban, cho phép họ xác định rằng đã xảy ra các vụ nổ lớn bên trong kho đạn dược.
Video cho thấy 11 vụ nổ xảy ra trong khoảng thời gian 56 phút từ 2h22 đến 3h18 sáng - chính xác là khoảng thời gian mà máy bay không người lái đến từ Ukraine dự kiến sẽ hạ cánh. CNN có thể xác minh độc lập thông qua các nguồn tin rằng đã có một vụ tấn công trực tiếp vào cơ sở này. CNN không công bố hình ảnh để bảo vệ danh tính nguồn tin nhưng nó được chụp trong vòng 72 tiếng sau vụ tấn công.
Hình ảnh cho thấy một số vật thể nằm rải rác xung quanh tòa nhà và một tòa nhà bị hư hại nặng.
Một hình ảnh vệ tinh sau đó của Maxar Technologies, cũng được CNN thu thập, cho thấy ít mảnh vỡ hơn ở khu vực lân cận - một dấu hiệu cho thấy quân đội Nga đã dọn dẹp hiện trường - nhưng tòa nhà đã bị hư hại nặng nề.
Khi máy bay không người lái đang hướng đến Kotluban, Serge nói với CNN: "Chúng tôi liên tục buộc kẻ thù phải suy nghĩ về những gì họ đã làm vào tháng 2/2022. Họ phải nhận ra rằng chúng tôi đang mạnh hơn mỗi ngày và chúng tôi đang tiến gần chiến thắng còn họ thì tiến gần thất bại".
Kiều Anh/VOV.VN (biên dịch) Theo: CNN
