Theo dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và The Economist, đến cuối năm tài khóa 2025-2026, Ấn Độ có thể vượt Nhật Bản để trở thành nền kinh tế lớn thứ tư toàn cầu, sau Mỹ, Trung Quốc và Đức. Động lực tăng trưởng của quốc gia Nam Á này đến từ lực lượng dân số trẻ, quá trình chuyển đổi số và chính sách công nghiệp chủ động. Tuy vậy, những hạn chế về hạ tầng, chênh lệch thu nhập và thể chế vẫn là thách thức đáng kể.
Tăng trưởng dựa trên quy mô và chuyển đổi
Ba thập niên sau khi tiến hành cải cách mở cửa, Ấn Độ duy trì mức tăng trưởng kinh tế trung bình 6-7% mỗi năm và trở thành nền kinh tế lớn thứ năm thế giới vào năm 2023. Dự kiến đến năm 2026, GDP của nước này có thể đạt khoảng 4.800 tỷ USD, vượt Nhật Bản - nền kinh tế đang chững lại do dân số già hóa.
Lợi thế nổi bật của Ấn Độ nằm ở quy mô dân số, với hơn 1,4 tỷ người, trong đó khoảng 65% thuộc độ tuổi lao động. Nguồn nhân lực dồi dào và tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh tạo ra thị trường tiêu dùng lớn, giúp duy trì nhu cầu nội địa mạnh mẽ ngay cả khi kinh tế toàn cầu giảm tốc.
Song song với đó, khu vực công nghệ và dịch vụ của Ấn Độ phát triển vượt bậc. Quốc gia này hiện là trung tâm xuất khẩu dịch vụ phần mềm và gia công CNTT hàng đầu thế giới, đóng góp gần 8% GDP.
Các “đại bản doanh” công nghệ toàn cầu như Google, Microsoft và Apple đang mở rộng hoạt động tại Bengaluru, Hyderabad và Pune - những trung tâm công nghệ mới của châu Á. Hệ sinh thái khởi nghiệp số sôi động với hơn 100 kỳ lân thể hiện rõ năng lực đổi mới và chuyển đổi số mạnh mẽ của nền kinh tế.
Ấn Độ có thể vượt Nhật Bản để trở thành nền kinh tế lớn thứ tư toàn cầu. Ảnh: Times of India
Chính sách công nghiệp và dòng vốn đầu tư
Khẩu hiệu “Make in India”, được khởi xướng từ năm 2014, đang mang lại kết quả cụ thể. Các ưu đãi thuế, chính sách hỗ trợ đầu tư và phát triển cụm công nghiệp giúp Ấn Độ thu hút dòng vốn FDI lớn vào các lĩnh vực như điện tử, dược phẩm, năng lượng tái tạo và ô tô.
Theo báo cáo của Deloitte, nhiều tập đoàn đa quốc gia đang lựa chọn Ấn Độ làm điểm đến trong chiến lược “China+1”, nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Việc các hãng như Apple, Samsung và nhiều doanh nghiệp châu Âu mở rộng nhà máy lắp ráp tại Ấn Độ không chỉ tạo hàng triệu việc làm mà còn giúp nước này dần chuyển dịch từ “cường quốc dịch vụ” sang “trung tâm sản xuất mới” của khu vực.
Chính phủ Ấn Độ cũng đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng giao thông, năng lượng, cảng biển và sân bay. Hàng loạt dự án quy mô hàng chục tỷ USD đang được triển khai nhằm cải thiện hệ thống logistics, lĩnh vực vốn được xem là điểm yếu lâu nay của nền kinh tế.
Thách thức dài hạn
Dù triển vọng tích cực, Ấn Độ vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức.
Trước hết, hạ tầng giao thông và năng lượng chưa đáp ứng kịp tốc độ đô thị hóa và nhu cầu sản xuất. Chi phí vận chuyển hàng hóa nội địa cao hơn 30-40% so với mức trung bình khu vực, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, chất lượng nguồn nhân lực là vấn đề đáng lo ngại. Theo Ngân hàng Thế giới, chỉ khoảng 5% lao động Ấn Độ có chứng chỉ nghề chính quy, thấp hơn nhiều so với các nền kinh tế công nghiệp. Thiếu hụt kỹ năng có thể là rào cản lớn khi quốc gia này hướng tới các ngành sản xuất công nghệ cao.
Tình trạng bất bình đẳng thu nhập và phát triển vùng miền cũng gia tăng. Trong khi các bang phía nam và tây như Maharashtra hay Tamil Nadu phát triển nhanh, nhiều khu vực nông thôn ở phía Bắc vẫn chìm trong nghèo đói. Tăng trưởng tập trung tại một số đô thị lớn khiến phần lớn dân cư chưa được hưởng lợi đầy đủ từ quá trình mở rộng kinh tế.
Ngoài ra, môi trường kinh doanh phức tạp, thủ tục hành chính rườm rà và vấn nạn tham nhũng chưa được xử lý triệt để tiếp tục ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư và hiệu quả triển khai chính sách.
Tác động toàn cầu và vai trò mới của Ấn Độ
Nếu đạt vị trí thứ tư thế giới, Ấn Độ sẽ trở thành một cực tăng trưởng mới của kinh tế toàn cầu. Sự vươn lên của nền kinh tế Nam Á này có thể làm thay đổi cấu trúc quyền lực kinh tế tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Trên phương diện thương mại, các quốc gia phát triển sẽ coi Ấn Độ là đối tác ngày càng quan trọng, không chỉ nhờ quy mô thị trường mà còn vì khả năng cung ứng sản xuất chi phí thấp và năng lực công nghệ đang tăng. Trong lĩnh vực năng lượng và môi trường, mức tiêu thụ lớn của Ấn Độ đồng nghĩa với vai trò then chốt trong quá trình chuyển đổi xanh toàn cầu.
Tuy nhiên, quy mô kinh tế lớn cũng đi kèm trách nhiệm lớn hơn như tham gia sâu vào các thể chế tài chính quốc tế, thúc đẩy phát triển bền vững và góp phần ổn định hệ thống kinh tế toàn cầu. Đây sẽ là phép thử cho năng lực điều hành và phối hợp chính sách của New Delhi trong bối cảnh địa chính trị phức tạp.
Việc vượt Nhật Bản về quy mô GDP sẽ là dấu mốc mang tính biểu tượng, phản ánh kết quả của tiến trình hiện đại hóa kéo dài hàng thập niên. Tuy nhiên, quy mô kinh tế không đồng nghĩa với chất lượng tăng trưởng.
Giới quan sát nhận định, để duy trì đà phát triển bền vững, Ấn Độ cần tiếp tục cải cách sâu rộng như đầu tư mạnh cho giáo dục và đào tạo nghề, thúc đẩy đổi mới công nghệ, cải thiện thể chế và môi trường kinh doanh. Chỉ khi những nền tảng này được củng cố, quốc gia Nam Á mới có thể biến “vị trí thứ tư” thành bước đệm để hướng tới vai trò một cường quốc kinh tế vững mạnh.
Như Ý - Theo Đại Biểu Nhân Dân
