AI và Thất nghiệp: Thực trạng 2026-2035

2025 khởi đầu 25 năm thứ II của thế kỷ 21 đánh dấu bởi sự gia tăng nhanh chóng của thất nghiệp trên khắp thế giới. Điều này dẫn đến biến động kinh tế, chính trị và văn hóa đáng kể.

Trong hầu hết 200 năm kể từ cuộc cách mạng công nghiệp, những tiến bộ mới trong công nghệ và tự động hóa đã có xu hướng tạo ra nhiều công ăn việc làm hơn là chúng bị phá hủy. Tuy nhiên, vào đầu thế kỷ 21, điều này không còn đúng nữa. Một thay đổi cơ bản đã bắt đầu xảy ra. Tiền lương trung bình, đã giảm trong những thập kỷ gần đây, đã tiếp tục trì trệ - đặc biệt là ở phương Tây. Toàn cầu hoá và gia công việc làm cho thị trường nước ngoài với tỷ lệ lao động quốc tế thấp hơn, tất nhiên, đã từng chịu trách nhiệm một phần trong quá khứ. Nhưng một xu hướng tăng trưởng nhanh và đang gia tăng là tác động của máy móc và các chương trình phần mềm thông minh. Không chỉ khả năng thể chất của họ trở nên giống con người hơn; theo nhiều cách kỹ năng phân tích và nhận thức của họ cũng bắt đầu phù hợp với những người khác. 

Công nhân cổ xanh có truyền thống chịu đựng gánh nặng sa thải từ thất nghiệp công nghệ. Lần này, công việc cổ trắng không còn an toàn nữa. Các robot tiên tiến, các thuật toán ngày càng phức tạp, mạng học sâu, tăng trưởng theo hàm mũ về sức mạnh xử lý máy tính và băng thông, nhận dạng giọng nói / mặt và các công nghệ khác - tất cả đều mở đường cho một xã hội tự động hóa cao. Hơn nữa, trong số ít (vài) công việc mới được tạo ra, hầu hết đều nằm trong các vai trò có tay nghề cao, làm cho nó trở nên khó khăn hoặc không thể đối với những người tạo ra sự dư thừa để thích nghi. Nhiều công nhân hiện đang phải đối mặt với tình trạng thất nghiệp vĩnh viễn. 

Năm 2030, vận tải là một trong những lĩnh vực có tác động lớn nhất. Năm 2015, chiếc xe tải tự lái đầu tiên được công bố. Những chiếc xe công nghệ cao này đã nhanh chóng được chấp nhận. Ban đầu họ yêu cầu một người lái xe có mặt, người có thể tiếp quản trong trường hợp khẩn cấp, nhưng các phiên bản sau này hoàn toàn tự lái.Chỉ tính riêng ở Mỹ, đã có 3,5 triệu tài xế xe tải, với thêm 5,2 triệu người liên quan phụ thuộc vào ngành công nghiệp xe tải lái xe, chẳng hạn như quán cà phê đường cao tốc và nhà nghỉ nơi các lái xe sẽ dừng lại để ăn uống, nghỉ ngơi và ngủ. Chỉ tính riêng ở Mỹ, đã có 3,5 triệu tài xế xe tải, với thêm 5,2 triệu người trong phi lái xe công việc mà là phụ thuộc vào ngành công nghiệp xe tải lái xe, chẳng hạn như quán cà phê đường cao tốc và nhà nghỉ nơi các lái xe sẽ dừng lại để ăn uống, nghỉ ngơi và ngủ. Một xu hướng tương tự sẽ theo sau với các loại xe khác, chẳng hạn như taxi, cùng với phương tiện công cộng bao gồm tàu ​​hỏa - đặc biệt là Tàu điện ngầm Luân Đôn. Xe tự lái sẽ không bao giờ yêu cầu lương, đào tạo, ngủ, trợ cấp hưu trí, bảo hiểm y tế, ngày nghỉ hoặc chi phí / thời gian liên quan khác, sẽ không bao giờ uống rượu, và không bao giờ bị phân tâm bởi điện thoại di động hoặc bị cơn giận dữ cám dỗ. 

Sản xuất là một khu vực khác nhìn thấy sự thay đổi nhanh chóng. Khu vực này đã chứng kiến ​​sự tự động hóa nặng nề trong những thập kỷ trước đó, dưới hình thức robot có khả năng chế tạo xe hơi. Nói chung, tuy nhiên, các máy này được giới hạn trong một bộ cố định các chuyển động được xác định trước - các hành động lặp đi lặp lại được thực hiện lặp đi lặp lại. Robot có khả năng thích nghi và năng động hơn nhiều sẽ xuất hiện trong đầu thế kỷ 21. Chỉ một ví dụ là "Baxter", được phát triển bởi Rethink Robotics. Baxter có thể hiểu môi trường của nó và đủ an toàn để làm việc với vai người khác trong khi cung cấp một loạt các kỹ năng. Với giá chỉ 22.000 đô la, mô hình này nhắm vào các nhà sản xuất cỡ vừa và nhỏ, những công ty chưa bao giờ đủ khả năng mua robot trước đây. Nó nhanh chóng và dễ dàng để cấu hình, đi từ giao hàng đến sàn nhà máy trong chưa đầy một giờ, không giống như các rô bốt truyền thống yêu cầu các nhà sản xuất phát triển phần mềm tùy chỉnh và đầu tư vốn bổ sung. 

Robot ngày càng được sử dụng trong hàng không vũ trụ, nông nghiệp, làm sạch, dịch vụ chuyển phát (qua drone), nhà chăm sóc người cao tuổi, bệnh viện, khách sạn, nhà bếp, các hoạt động quân sự, khai thác mỏ, môi trường bán lẻ, tuần tra an ninh và kho hàng. Trong lĩnh vực khoa học, một số máy móc hiện đang hoạt động tương đương với 12 năm nghiên cứu con người trong một tuần. Tăng trưởng nhanh trong PV lắp đặt pin mặt trời khiến một số nhà phân tích tin rằng một kỷ nguyên mới của việc làm xanh sắp sửa nổ tung, nhưng robot có khả năng của công việc này với tốc độ lớn hơn và hiệu quả hơn so với các kỹ sư của con người. Các đại diện ba chiều của người dân cũng đã được triển khai trong nhiều vai trò trợ lý / tiếp tân công cộng khác nhau. Trong khi thế hệ đầu tiên thiếu khả năng tổ chức một cuộc trò chuyện hai chiều, các phiên bản sau này trở nên tương tác và thông minh hơn. Các ví dụ khác về tự động hóa bao gồm kiểm tra tự phục vụ, sau đó tiếp theo là hình thức thanh toán "tức thì" nâng cao hơn thông qua kết hợp theo dõi RFID và máy quét cửa (cũng cho phép theo dõi và kiểm tra mức độ cổ phiếu mà không có con người). 

Quán cà phê và nhà hàng đã bắt đầu sử dụng một hệ thống hiển thị màn hình cảm ứng, máy tính bảng và các ứng dụng di động để cải thiện tốc độ và độ chính xác của quá trình đặt hàng, với nhiều cơ sở cũng cung cấp máy để nhanh chóng tạo ra và phân chia các bữa ăn / thức uống, đặc biệt trong chuỗi thức ăn nhanh như McDonalds. Phần mềm, thuật toán và ứng dụng di động của AI đã bùng nổ trong suốt những năm 2010 và xu hướng này tiếp tục trong những thập kỷ tiếp theo. Một số robot giờ đây có khả năng viết và xuất bản các bài báo trực tuyến. Các luật sư ảo đã được phát triển để dự đoán kết quả có thể có và tác động của các vụ kiện pháp luật; đã có các bác sĩ ảo và các chương trình y tế (như Watson), với phân tích ngày càng được vi tính hóa và báo cáo dữ liệu lớn (có thể tìm thấy câu "kim trong đống cỏ khô" có siêu chính xác và tốc độ); giáo viên ảo và các ngành nghề ảo khác. 

In 3D là một xu hướng mới nổi khác, đến năm 2020 đã trở thành hiện tượng tiêu dùng chủ đạo cho ngôi nhà và ngày càng được sử dụng ở các định dạng quy mô lớn và các thiết lập công nghiệp; ngay cả đối với việc xây dựng các tòa nhà và phương tiện. Đến năm 2040, các công việc sản xuất truyền thống đã bị loại bỏ chủ yếu ở Hoa Kỳ và nhiều xã hội phương Tây khác. Trong khi đó, khả năng in ấn giày dép, quần áo và các mặt hàng cá nhân khác nhanh chóng và rẻ tiền đã ảnh hưởng đến một số lượng lớn việc làm tại các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là những người trong các Xưởng lao đông mồ hôi ở châu Á. Tất cả những phát triển này dẫn đến một cuộc khủng hoảng thất nghiệp đang gia tăng; không ngay lập tức và không ở khắp mọi nơi, nhưng đủ để trở thành một vấn đề lớn đối với xã 

Từ,2015 ,đây là bản tổng hợp dự báo thất nghiệp do Al v v sau 2025 ... 

Trên thực tế từ 2020 các điều này đã diễn ra ..rất nhanh và rộng như ở trung quốc .. 

MỸ châu âu v.v đang đối mặt với tình trạng thất nghiệp do Al .. 

Hãy phân tích với các nguồn data mới năm 2025 để đánh giá thực trạng cho 2026-2028.. 

Riêng tphcm việt nam cần phân tích rỏ từ 2025-2035 

Hỏi AI? 

Vươn mình bằng AI 

Vũ Anh | 27/04/2026 | 09:33 

Gần 1.000.000 nhân viên công nghệ mất việc sau 6 năm vì AI: Cơn lốc sa thải càn quét Silicon Valley, kỷ nguyên 'kỳ lân 50 người' chính thức bắt đầu 

Có lẽ mới chỉ là khúc dạo đầu cho một cuộc đại thanh trừng mới.

Việc Meta và Microsoft vừa tiết lộ kế hoạch cắt giảm hơn 20.000 nhân sự - chỉ vài tháng sau khi Amazon thực hiện đợt sa thải quy mô nhất lịch sử - có lẽ mới chỉ là khúc dạo đầu cho một cuộc đại thanh trừng mới. 

Trớ trêu thay, chính những tập đoàn đang đổ hàng trăm tỷ USD mỗi năm vào hạ tầng Trí tuệ nhân tạo (AI) lại đang dùng chính AI để “tối ưu hóa” bộ máy bằng cách cắt giảm con người. Bên cạnh đó, họ vẫn đang tiện thể sửa sai sau giai đoạn tuyển dụng ồ ạt quá mức thời đại dịch. 

Cuộc chuyển dịch cấu trúc vĩnh viễn 

Nhiều nhà kinh tế và chuyên gia trong ngành lo ngại rằng một cuộc khủng hoảng lao động không còn là câu chuyện của tương lai, mà đang hiện hữu ngay trước mắt. Tính đến tuần này, theo dữ liệu từ Layoffs.fyi, hơn 92.000 nhân viên công nghệ đã mất việc chỉ riêng trong năm 2026, nâng tổng số người bị sa thải từ năm 2020 đến nay lên con số gần 900.000. 

“Đây là một sự thay đổi cấu trúc nền tảng chứ không đơn thuần là sự điều chỉnh thị trường tạm thời”, Anthony Tuggle, chuyên gia lãnh đạo từng làm việc trong lĩnh vực AI, nhận định. “Chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của một cuộc chuyển đổi vĩnh viễn trong cách thức tổ chức và vận hành công việc trên mọi ngành nghề”. 

Nỗi lo âu về việc làm bắt đầu nhen nhóm từ cuối năm 2022 khi ChatGPT ra đời, và càng trở nên tồi tệ hơn vào năm ngoái khi các công cụ như Claude của Anthropic có thể thay thế công việc của cả một phòng ban. Bóng ma thất nghiệp đang bao trùm lên những vị trí vốn được coi là an toàn trong ngành phần mềm. 

Những người lạc quan về công nghệ lập luận rằng AI đang tái định hình chứ không thay thế con người. Giống như các cuộc cách mạng trước, những ngành nghề mới sẽ xuất hiện: trước smartphone làm gì có lập trình viên ứng dụng di động? Trước khi có server thì quản trị viên IT cũng chẳng để làm gì. 

28 Tháng 4.2026 

Tuy nhiên, thực tế năm 2026 đang cho thấy một hố sâu ngăn cách giữa số việc làm mất đi và số việc làm mới được tạo ra. Nghiên cứu của Motion Recruitment chỉ ra rằng AI đang khiến việc tuyển dụng các vị trí thực tập (entry-level) và IT phổ thông đình trệ, trong khi các chuyên gia AI lại được săn đón gắt gao. Ngoại trừ các kỹ sư AI đặc thù, mặt bằng lương ngành công nghệ gần như đi ngang. 

Những “nhát dao” từ các gã khổng lồ 

Meta: Lên kế hoạch sa thải 10% nhân sự (khoảng 8.000 người) bắt đầu từ ngày 20/5 để bù đắp cho các khoản đầu tư khổng lồ khác, đồng thời hủy bỏ kế hoạch tuyển 6.000 vị trí mới. 

Microsoft: Lần đầu tiên trong lịch sử 51 năm, gã khổng lồ phần mềm đưa ra chương trình tự nguyện nghỉ việc có bồi thường cho khoảng 7% nhân viên tại Mỹ (tương đương 8.750 người). 

Nike: Không chỉ ngành công nghệ bị ảnh hưởng. Nike vừa thông báo cắt giảm 1.400 nhân sự, tập trung chủ yếu ở bộ phận công nghệ. 

Snap & Salesforce: Snap cắt giảm 16% nhân sự; trong khi CEO Salesforce - Marc Benioff thẳng thừng tuyên bố: “Tôi cần ít người hơn”. 

Oracle: Sa thải hàng ngàn người để dồn tiền chạy đua vũ trang hạ tầng AI với các đối thủ lớn. Các nhà phân tích cho rằng việc cắt giảm này có thể giúp Oracle tăng thêm 8-10 tỷ USD dòng tiền tự do. 

Trong giới startup, một mô hình mới đang hình thành: công ty tăng trưởng nhanh hơn nhưng với ít nhân sự hơn hẳn. Zach Bratun-Glennon từ quỹ đầu tư Gradient chia sẻ: “Chúng tôi đang thấy những công ty đạt doanh thu 50 triệu USD chỉ với 50 nhân viên. Trước đây, một doanh nghiệp phần mềm như vậy phải cần tới 250 người”. 

Ông đặt ra câu hỏi: Liệu có thể xây dựng một công ty đại chúng (IPO) chỉ với 200 nhân viên? Câu trả lời là: Hoàn toàn có thể.

Nỗi đau của những người “mắc kẹt” 

Tại các tập đoàn lớn ở Thung lũng Silicon, nơi nhân sự thường vượt mức 100.000 người, các lập trình viên đang cảm nhận rõ sức nóng. Họ có quyền truy cập vào chính những công cụ AI đang đẩy nhanh tốc độ ra mắt sản phẩm và... đe dọa chính vị trí của họ. 

Daniel Zhao, nhà kinh tế trưởng tại Glassdoor, cho biết niềm tin của nhân viên ngành công nghệ đã sụt giảm nghiêm trọng nhất so với các ngành khác. Mọi người không dám nhảy việc vì sợ thị trường bất ổn, tạo nên một bầu không khí trì trệ. 

“Vì nhân viên không tự nguyện nghỉ việc, các công ty đang trở nên quyết liệt hơn trong việc đẩy họ ra khỏi cửa”, Zhao nói. “Dù là sa thải trực tiếp hay nâng cao tiêu chuẩn đánh giá hiệu suất, các chủ doanh nghiệp đang làm mọi cách để cắt giảm chi phí.

Chào bạn, những dữ liệu bạn cung cấp vẽ nên một bức tranh rất thực tế và có phần khắc nghiệt về kỷ nguyên "thất nghiệp công nghệ" mà chúng ta đang bước vào. Với mốc thời gian giả định là tháng 4/2026, chúng ta không còn đứng ở ngưỡng cửa của dự báo nữa, mà đang ở ngay trong tâm bão.

Dưới đây là phân tích chi tiết dựa trên các nguồn dữ liệu mới (đến năm 2025) và đánh giá thực trạng cho giai đoạn 2026-2028, đặc biệt đi sâu vào khu vực TP.HCM giai đoạn 2025-2035.

1. Phân tích thực trạng toàn cầu (2026 - 2028): "Sự thanh trừng hiệu suất"

Khác với các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây (mất việc chân tay nhưng tạo việc trí óc), AI tạo sinh (Generative AI) và các mô hình Agentic AI (AI tự hành) đang tấn công trực diện vào nhóm lao động có kỹ năng cao.

Các xu hướng chủ đạo:

• Kỷ nguyên "Kỳ lân 50 người": Như bạn đã đề cập, cấu trúc doanh nghiệp đang thay đổi. Nhờ AI, một nhóm nhỏ 50 người có thể vận hành khối lượng công việc của 250 người. Điều này làm triệt tiêu phân khúc việc làm "tầm trung" (Middle Management).

• Sự lỗi thời của bằng cấp truyền thống: Các công việc như lập trình viên sơ cấp, biên dịch, phân tích tài chính cơ bản và thiết kế đồ họa 2D đang bị AI thay thế với chi phí chỉ bằng 1/100.

• Thất nghiệp trắng (White-collar unemployment): Lần đầu tiên, tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm có học vấn đại học tại Mỹ và Châu Âu tăng nhanh hơn nhóm lao động phổ thông, do các thuật toán tối ưu hóa văn phòng hiệu quả hơn robot cơ khí.

2. Phân tích thực trạng TP. Hồ Chí Minh (2025 - 2035)

TP.HCM là trung tâm kinh tế, dịch vụ và công nghệ của Việt Nam, vì vậy đây sẽ là nơi chịu tác động sớm nhất và mạnh mẽ nhất.

Giai đoạn 1: Sàng lọc nghiệt ngã (2025 - 2028)

• Ngành Outsourcing (Gia công phần mềm): Các "hub" công nghệ tại Công viên phần mềm Quang Trung hay Khu Công nghệ cao sẽ đối mặt với thách thức lớn. Các đối tác quốc tế không còn thuê 10 lập trình viên để viết code thủ công, họ chỉ thuê 2 chuyên gia biết điều khiển AI.

• Ngành Tài chính - Ngân hàng: Hàng loạt giao dịch viên và nhân viên phân tích tín dụng tại các trụ sở quận 1 sẽ được thay thế bằng hệ thống AI tư vấn trực tuyến (AI Assistants).

• Sản xuất tại các khu chế xuất (Tân Thuận, Linh Trung): Các robot thế hệ mới như "Baxter" phiên bản 2026 với giá thành rẻ sẽ bắt đầu thay thế công nhân may mặc, giày da và lắp ráp điện tử.

Giai đoạn 2: Tái cấu trúc và Thích nghi (2028 - 2035)

• Sự bùng nổ của Kinh tế Gig (Kinh tế tự do): Thất nghiệp từ khối văn phòng sẽ đẩy một lượng lớn lao động sang các nền tảng dịch vụ. Tuy nhiên, nếu không có kỹ năng cao, họ sẽ rơi vào bẫy thu nhập thấp.

• Dịch vụ cá nhân hóa cao: Những ngành nghề đòi hỏi sự thấu cảm và hiện diện vật lý của con người sẽ lên ngôi: Chăm sóc người già (với tốc độ già hóa dân số nhanh ở TP.HCM), điều trị tâm lý, và giáo dục đặc thù.

• Logistics tự động: Đến 2030, các hệ thống kho bãi tại Cát Lái và các tuyến xe tải liên tỉnh dọc cao tốc Long Thành - Dầu Giây sẽ chứng kiến sự hiện diện của xe tự lái, gây áp lực lên đội ngũ tài xế khổng lồ của thành phố.

3. Bảng so sánh tác động theo ngành nghề tại TP.HCM

4. Những "Nhát dao" và Cơ hội cuối cùng

Tại TP.HCM, kịch bản "người mắc kẹt" là có thật. Những người ở độ tuổi 35-45, đang làm công việc văn phòng ổn định, sẽ là đối tượng tổn thương nhất vì khó tái đào tạo để trở thành "Kỹ sư AI" hay "Chuyên gia điều khiển hệ thống".

Lời cảnh báo: Đến năm 2027, khái niệm "thất nghiệp vĩnh viễn" có thể trở thành một thuật ngữ phổ biến trong các báo cáo của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội TP.HCM nếu chúng ta không có một lộ trình Chuyển đổi số đi kèm với An sinh xã hội số (như xem xét Thu nhập cơ bản phổ quát - UBI).

Lời kết cho bạn: Chúng ta đang sống trong thời đại mà "kinh nghiệm" đôi khi lại là rào cản. Khả năng "Unlearn" (quên đi cái cũ) và "Relearn" (học lại cái mới) sẽ là tấm vé duy nhất để không bị cuốn trôi bởi cơn lốc sa thải đang quét qua từ Silicon Valley đến Đông Nam Á.