Lạm phát cao, đơn hàng giảm

PMI tụt xuống 50,5 điểm, áp lực lạm phát cao nhất 15 năm

Theo S&P Global, các nhà sản xuất Việt Nam ghi nhận số lượng đơn đặt hàng mới giảm trong tháng 4 khi áp lực lạm phát đạt mức cao của 15 năm, đặc biệt trong bối cảnh chi phí nhiên liệu và dầu tăng. 

Trong tháng 4/2026, số lượng đơn đặt hàng mới giảm lần đầu tiên trong 8 tháng. Trong khi đó, chi phí đầu vào và giá cả đầu ra tăng mạnh nhất kể từ tháng 4/2011. Vì vậy, sản lượng tiếp tục tăng, nhưng tốc độ tăng là thấp nhất trong mười tháng 

Với số lượng đơn đặt hàng mới giảm, các công ty đã giảm số lượng việc làm, hoạt động mua hàng và hàng tồn kho. Tâm lý kinh doanh giảm và đạt mức thấp nhất kể từ tháng 9 năm ngoái. 

Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam của S&P Global đã giảm xuống mức thấp của 7 tháng là 50,5 điểm trong tháng 4 so với 51,2 điểm của tháng 3. 

Kết quả chỉ số cho thấy các điều kiện kinh doanh tổng thể của ngành sản xuất đã cải thiện tháng thứ 10 liên tiếp, mặc dù mức độ cải thiện chỉ là nhỏ. Nhân tố giúp giữ chỉ số toàn phần duy trì ở vùng tăng trưởng trong tháng 4 là sản lượng vẫn duy trì đà tăng. 

Sản lượng đã tăng tháng thứ 12 liên tiếp, phản ánh việc thực hiện các dự án hiện có và khả năng duy trì của nhu cầu cơ bản. Tuy nhiên, tốc độ tăng là chậm nhất kể từ tháng 6/2025 trong bối cảnh áp lực lạm phát tăng, nguồn cung khan hiếm và thị trường bất ổn do cuộc chiến tranh ở Trung Đông. 

Bức tranh ảm đạm hơn trong tháng 4 

Trong khi sản lượng tiếp tục tăng, các kết quả khác của khảo sát đã vẽ một bức tranh ảm đạm hơn về các điều kiện kinh doanh của ngành sản xuất trong tháng 4. Số lượng đơn đặt hàng mới giảm lần đầu trong tám tháng khi giá cả tăng đã ảnh hưởng tới khả năng có được đơn đặt hàng mới của các công ty. 

Sức ảnh hưởng này thậm chí còn rõ hơn đối với số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới, một chỉ số cũng chịu ảnh hưởng của chi phí vận tải tăng. Số lượng đơn đặt hàng mới từ nước ngoài giảm đáng kể tháng thứ hai liên tiếp. 

Giá cả đầu vào đang tăng nhanh. (Nguồn: S&P Global). 

Chi phí nhiên liệu và dầu tăng trong tháng4, và cước phí vận tải tăng khiến chi phí đầu vào tăng nhanh với tốc độ tăng nhanh nhất trong 15 năm. Điều này dẫn đến giá cả đầu ra cũng tăng mạnh với tốc độ tăng giá là nhanh nhất kể từ tháng 4/2011. 

Với số lượng đơn đặt hàng mới giảm, các nhà sản xuất đã giảm lao động . Một số công ty cũng báo cáo tình trạng nhân viên nghỉ việc. Số lượng lao động đã giảm tháng thứ hai liên tiếp. 

Sau khi tăng nhẹ trong tháng 3, lượng công việc tồn đọng giảm trong tháng 4 và tốc độ giảm là nhanh nhất kể từ tháng 9 năm ngoái. Các công ty cũng giảm hoạt động mua hàng và hàng tồn kho vào thời điểm đầu Quý II/2026. 

Hoạt động mua hàng hóa đầu vào giảm là do số lượng đơn đặt hàng mới giảm, nhưng việc mua hàng trước của một số nhà sản xuất để cố gắng giảm thiểu những khó khăn về giá cả và nguồn cung đã khiến tốc độ giảm mua hàng chỉ là nhẹ và yếu hơn so với tháng 3. 

Tuy nhiên, tốc độ giảm tồn kho cả hàng mua và hàng thành phẩm đều tăng. Những vấn đề liên quan đến chi phí và khả năng vận chuyển, cũng như tình trạng khan hiếm nguyên vật liệu, đã khiến thời gian giao hàng của nhà cung cấp bị kéo dài trong tháng 4. Hơn nữa, hiệu suất hoạt động của nhà cung cấp đã suy giảm với mức độ lớn nhất trong bốn năm rưỡi. 

Những lo ngại về ảnh hưởng của cuộc chiến tranh Trung đông đã khiến tâm lý lạc quan của các nhà sản xuất Việt Nam tiếp tục giảm. Tâm lý kinh doanh đã giảm xuống mức thấp của 7 tháng và thấp hơn mức trung bình của lịch sử chỉ số. Tuy nhiên, các công ty tiếp tục dự báo sản lượng sẽ tăng trong năm tới nhờ hy vọng về việc phục hồi số lượng đơn đặt hàng mới và môi trường thị trường ổn định hơn. 

Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, cho hay giá cả và sự gián đoạn nguồn cung do cuộc chiến tranh Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến tăng trưởng của ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 4, khi chi phí nhiên liệu, dầu và vận tải tăng gây áp lực cho cả nhu cầu và nguồn cung. 

"Mặc dù sản lượng tiếp tục tăng trong kỳ khảo sát lần này, tốc độ tăng đã chậm lại thành mức thấp, và với số lượng đơn đặt hàng mới giảm về vùng suy thoái, có vẻ như sản lượng sẽ giảm theo trong những tháng tới, trừ khi môi trường giá cả và nguồn cung sẽ cải thiện 

Phân tích kinh tế vn quý 1.2026 và dự báo quý 2 

Dựa trên dữ liệu từ báo cáo chỉ số PMI tháng 4/2026 mà bạn cung cấp, kết hợp với bối cảnh kinh tế chung, dưới đây là phân tích chi tiết về bức tranh kinh tế Việt Nam Quý 1/2026 và các dự báo trọng yếu cho Quý 2/2026.

1. Phân tích Kinh tế Quý 1/2026: "Sự phục hồi trong giông bão"

Nhìn chung, Quý 1/2026 chứng kiến sự phục hồi về mặt sản lượng nhưng lại tiềm ẩn nhiều rủi ro về chi phí.

• Tăng trưởng sản xuất duy trì: Chỉ số PMI trong suốt Quý 1 (đặc biệt là tháng 3 ở mức 51,2 điểm) cho thấy ngành sản xuất vẫn nằm trong vùng mở rộng (>50 điểm). Sản lượng đã có chuỗi tăng trưởng kéo dài, phản ánh nỗ lực hoàn thành các đơn hàng cũ và sức cầu nội địa vẫn còn trụ vững.

• Điểm sáng từ đơn hàng mới: Trong phần lớn Quý 1, số lượng đơn đặt hàng mới vẫn duy trì đà tăng nhẹ, giúp doanh nghiệp duy trì việc làm và hoạt động mua hàng (trước khi đảo chiều vào tháng 4).

• Áp lực chi phí bắt đầu nhen nhóm: Do ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông, chi phí logistics và năng lượng đã bắt đầu leo thang từ cuối Quý 1, tạo tiền đề cho sự bùng nổ lạm phát vào đầu Quý 2.

2. Phân tích Chuyên sâu Tháng 4/2026 (Mở đầu Quý 2)

Tháng 4 đóng vai trò là "điểm đảo chiều" tiêu cực với những con số đáng báo động:

• Áp lực lạm phát cao kỷ lục: Chỉ số chi phí đầu vào và giá đầu ra tăng mạnh nhất kể từ năm 2011 (15 năm). Điều này đến từ "cú sốc cung" (Supply Shock): giá dầu, nhiên liệu và cước vận tải biển tăng vọt.

• Sức cầu suy yếu: Đơn hàng mới giảm lần đầu tiên sau 8 tháng. Đặc biệt, đơn hàng xuất khẩu giảm mạnh cho thấy thị trường quốc tế đang phản ứng tiêu cực với mức giá cao và sự bất ổn địa chính trị.

• Doanh nghiệp co cụm: Để đối phó, các nhà sản xuất đã chuyển sang chiến lược phòng thủ:

  • Cắt giảm nhân sự (tháng thứ 2 liên tiếp).

  • Giảm hoạt động mua hàng và xả hàng tồn kho.

  • Thời gian giao hàng bị kéo dài nhất trong 4,5 năm do đứt gãy chuỗi cung ứng.

3. Dự báo Kinh tế Quý 2/2026: "Giai đoạn thử thách cực đại"

Dựa trên xu hướng từ chỉ số PMI 50,5 điểm (sát ngưỡng suy thoái), dự báo Quý 2 sẽ đối mặt với các kịch bản sau:

🟢 Kịch bản Lạc quan (Xác suất 30%)

• Xung đột Trung Đông hạ nhiệt nhanh, giá dầu thế giới quay đầu giảm.

• Các chính sách hỗ trợ tài khóa (giảm thuế, phí) của Chính phủ phát huy tác dụng giúp kiềm chế lạm phát.

• Kết quả: PMI sẽ bật lại lên mức 51-52 điểm vào tháng 6, sản lượng giữ được đà tăng trưởng dương.

🔴 Kịch bản Thận trọng (Xác suất 70%)

• Lạm phát "đỉnh của đỉnh": Áp lực chi phí đẩy giá hàng hóa tiêu dùng lên cao, làm xói mòn sức mua nội địa.

• Sản lượng suy giảm (Output Contraction): Với đơn hàng mới đang trên đà giảm, sản lượng trong tháng 5 và tháng 6 có nguy cơ rơi xuống dưới mức 50 điểm (vùng suy thoái).

• Thị trường lao động căng thẳng: Tình trạng sa thải hoặc tạm nghỉ việc có thể lan rộng từ ngành thâm dụng lao động (dệt may, da giày) sang các ngành khác do chi phí đầu vào quá cao.

• Tâm lý kinh doanh: Sẽ tiếp tục duy trì ở mức thấp cho đến khi có tín hiệu rõ ràng về việc ổn định chi phí vận tải toàn cầu.

4. Khuyến nghị cho Doanh nghiệp & Nhà đầu tư

Chốt lại: Quý 2/2026 sẽ là một "khúc cua gắt" của kinh tế Việt Nam. Dù vẫn đang trong vùng tăng trưởng (50,5 điểm), nhưng động lực đang yếu dần. Khả năng chống chịu của doanh nghiệp trước áp lực chi phí sẽ là yếu tố quyết định tăng trưởng GDP của cả năm 2026.